In Den Haag tikt de klok deze dagen net wat harder dan normaal. Niet omdat het reces eraan komt of omdat er een debat uit de hand dreigt te lopen, maar omdat de begrotingsgesprekken van het minderheidskabinet maar blijven slepen. En intussen stapelen de verschoven deadlines zich op.
Maandag stond opnieuw in het teken van wachten, schuiven en doorpraten. De ‘begrotingsraad’ – het moment waarop knopen moeten worden doorgehakt – werd wederom verplaatst. Eerst van 11.00 naar 13.00 uur, en later nog eens naar 18.00 uur. Dat klinkt als een praktische aanpassing, maar in politiek Den Haag is het vaak een signaal: er is nog geen deal.
Deadline na deadline, maar geen doorbraak
De partijleiders Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) hervatten maandagochtend de onderhandelingen na een extreem korte nacht. Zondag werd er vrijwel onafgebroken gesproken, tot ruim na 01.00 uur, zonder dat er een akkoord op tafel kwam.
Dat een deadline wordt gemist, gebeurt in Den Haag vaker. Maar als het meerdere keren achter elkaar gebeurt, wijst het meestal op echte inhoudelijke blokkades. En precies daar lijkt het nu op: de partijen komen niet dichter bij elkaar, terwijl de officiële planning juist minder ruimte biedt.
Ook op financiën wordt de rek eruit getrokken
De druk blijft niet beperkt tot de politieke top. Rond het ministerie van Financiën is het volgens ingewijden eveneens alle hens aan dek. Er zou zelfs sprake van zijn geweest dat ambtenaren in de nacht van zondag op maandag op het ministerie moesten blijven slapen om direct te kunnen doorrekenen en aanpassingen te verwerken.
Dat detail zegt veel over hoe laat in het proces nog aan cijfers en teksten wordt gesleuteld. Begrotingen zijn namelijk niet alleen politieke wensenlijstjes; het zijn vooral stapels documenten die juridisch en financieel moeten kloppen. En elke wijziging vraagt een nieuwe ronde rekenwerk.
De officiële klok tikt richting raad van state
De tijdsdruk is niet alleen ongemakkelijk, maar ook praktisch problematisch. De begrotingsstukken moeten officieel uiterlijk maandag naar de Raad van State. Dat is een vaste stap in het proces, waarbij wordt gekeken of plannen uitvoerbaar zijn en juridisch standhouden.
Toch zijn D66, VVD en CDA het onderling nog steeds niet eens over belangrijke onderdelen voor volgend jaar. En hoe langer dat duurt, hoe groter de kans dat er straks last-minute keuzes worden gemaakt die politiek handig lijken, maar later moeilijk uit te leggen zijn.
Box 3 en sociale zekerheid blijven de pijnpunten
De grootste strijd lijkt te spelen rond twee dossiers: de vermogensrendementsheffing in box 3 en de sociale zekerheid. Box 3 gaat over belasting op spaargeld en vermogen. Dat onderwerp ligt al jaren gevoelig, omdat eerdere systemen oneerlijk uitpakten en steeds opnieuw moeten worden gerepareerd.
Daarnaast ligt de sociale zekerheid op tafel, waar in de plannen een forse besparing rondzingt. Juist dat deel raakt direct aan mensen met uitkeringen en aan regelingen die als vangnet dienen. En dat maakt de politieke ruimte om te schuiven ineens heel klein.
D66 en CDA zoeken ruimte richting pro
D66 en CDA zouden volgens bronnen willen voorkomen dat de begroting te duidelijk naar rechts schuift. Niet alleen om hun eigen achterban mee te houden, maar ook om een strategische reden: steun zoeken bij Pro, de grootste oppositiepartij in zowel de Tweede als Eerste Kamer.
Die positie maakt Pro belangrijker dan veel andere partijen. Waar je in de Tweede Kamer soms nog kunt improviseren met wisselende meerderheden, ligt dat in de Eerste Kamer vaak complexer. En zonder steun daar kan een begroting later alsnog vastlopen.
Wat pro wil: schrappen van miljardenbezuiniging en zwaardere lasten
Pro heeft duidelijke eisen: een bezuiniging van ruim 6 miljard euro op de sociale zekerheid moet van tafel. Tegelijk wil de partij dat vermogenden zwaarder worden belast. Dat raakt dus precies de dossiers waar nu al spanning op zit: sociale zekerheid en box 3.
Voor D66 en CDA klinkt dat als een route naar een ‘minder rechts’ pakket dat makkelijker door beide Kamers komt. Maar het betekent ook dat er ergens anders geld gevonden moet worden, of dat de VVD moet instemmen met keuzes die politiek gevoelig liggen.
VVD vreest schuiven naar links en kijkt naar ja21 en sgp
De VVD staat inhoudelijk anders in deze discussie en zou huiverig zijn voor grote concessies aan partijen aan de linkerkant. Daarbij speelt ook de politieke verhouding met JA21 en de SGP mee. Als de coalitie te veel opschuift, kan dat de samenwerking aan de rechterkant beschadigen.
In de Tweede Kamer bestaat de optie om over rechts een meerderheid te zoeken met steun van zulke partijen. Maar in de Eerste Kamer levert die route niet automatisch genoeg zetels op. Daardoor blijft de situatie ingewikkeld: een meerderheid hier is geen meerderheid daar.
Geen vooraf gemaakte deals, dus risico op een wankele start
Wat extra opvalt: het is de coalitie de afgelopen weken niet gelukt om vooraf stevige afspraken te maken met oppositiepartijen. Daardoor dreigt een scenario waarin de begroting wordt ingediend zonder gegarandeerde meerderheid, en de echte strijd pas begint bij de behandeling.
Dat is politiek risicovol. Het maakt de begroting kwetsbaar voor amendementen en onverwachte blokades, en het geeft oppositiepartijen later meer onderhandelingsmacht. Wie nu geen zekerheid bouwt, betaalt vaak later de prijs – in tijd, in geld of in geloofwaardigheid.
Waarom het zo vaak op het laatste moment moet
Achter de schermen werd in de nacht van zondag op maandag al gefluisterd dat de gesprekken waren vastgelopen. Tegelijk is het in Den Haag niet ongewoon dat partijen doorpraten tot vlak voor een deadline. Soms omdat het echt niet anders kan, soms omdat het een tactiek is.
Door de druk op te voeren, hopen partijen elkaar te dwingen tot beweging: “nu tekenen, anders chaos”. Maar die aanpak werkt alleen als iedereen gelooft dat de ander uiteindelijk toegeeft. En als minstens één partij denkt: ‘dan maar geen deal’, wordt het ineens gevaarlijk.
Wat als er maandag geen akkoord komt
Wat er precies gebeurt als D66, VVD en CDA maandag helemaal geen overeenstemming bereiken, is vooralsnog onduidelijk. Het kan betekenen dat er alsnog een noodcompromis komt, maar ook dat de planning verder ontspoort en de politieke schade toeneemt.
Hoe dan ook: dit gaat niet alleen over een paar procenten hier en daar. Dit gaat over grote keuzes die mensen volgend jaar in hun portemonnee voelen, en over de vraag of dit minderheidskabinet nog voldoende grip heeft op zijn eigen koers. Wat vind jij: moeten ze doorpakken of juist terug naar de tekentafel? Laat het weten op onze sociale media.
Bron: socialnieuws.nl
