Je denkt een rustige dag tegemoet te gaan, tot je plotseling oog in oog staat met een handhaver. Geen gewone controleur, maar een team dat zich doelbewust heeft opgesteld bij een kantoorgebouw, wachtend op nietsvermoedende fietsers. De plek lijkt strategisch gekozen, met als enige doel om zoveel mogelijk overtreders te kunnen beboeten. En dat gebeurt zonder enige waarschuwing vooraf.
Geen waarschuwing, wel een boete van 50 tot 90 euro
Zodra een fietser besluit om een paar meter over de stoep te rijden, komt de handhaving razendsnel in actie. Terwijl je nog denkt veilig om een obstakel heen te manoeuvreren, staat er plots iemand voor je neus.
Het notitieblokje gaat open, de gegevens worden genoteerd en binnen enkele seconden is de boete een feit. Voor fietsers betekent dit 50 euro, voor snorfietsers en brommerrijders zelfs 90 euro. Er is geen ruimte voor uitleg of coulance – de beslissing is al genomen zodra je voet op de stoep belandt.
De maatregel is juridisch verdedigbaar. Verkeersregels zijn er met een reden, en de stoep is voorbehouden aan voetgangers. Hun veiligheid moet gegarandeerd blijven.
Maar de uitvoering van deze handhaving roept veel vragen op. Wanneer controleurs zich verschuilen en pas tevoorschijn komen om een boete uit te delen, voelt dat eerder als een hinderlaag dan als eerlijk toezicht.
Waarom geen waarschuwing bij kleine overtredingen?
Langs de route staan inmiddels waarschuwingsborden die aangeven dat rijden op de stoep niet is toegestaan. Dat betekent dat je officieel op de hoogte moet zijn van de regels.
Toch gaat het in veel gevallen niet om bewuste overtredingen. Vaak kiest iemand voor een paar meter stoep om langs drukte, geparkeerde auto’s of wegwerkzaamheden te manoeuvreren. Dat is misschien niet volgens het boekje, maar zelden levensgevaarlijk.
Juist daarom schuurt de harde aanpak. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen gevaarlijk gedrag en een onschuldige uitwijkmanoeuvre. Waarom zou een handhaver in zo’n situatie niet eerst een waarschuwing geven?
Daarmee bereik je bewustwording, zonder direct het vertrouwen tussen burger en overheid te ondermijnen. Door direct te beboeten, versterk je vooral het gevoel dat er op je gejaagd wordt.
Een oproep tot proportionele handhaving
Boetes moeten gedragsverandering stimuleren, niet frustratie opwekken. Zeker in een stad waar fietsers zich dagelijks door drukke verkeerssituaties moeten manoeuvreren, is enige begrip voor context belangrijk.
Handhaving die zich richt op bewust gevaarlijk gedrag verdient steun. Maar als je mensen beboet die even afwijken om niemand in gevaar te brengen, verlies je draagvlak voor het beleid.
– Tekst gaat verder onder de video –
@pietervalley Heerlijk die enthousiasme van die meid 😂❤️ #douwebob #pietervalley ♬ origineel geluid – Pieter Valley
Verkeersveiligheid is belangrijk, maar de manier waarop je dat handhaaft, bepaalt het effect. Burgers snappen heus dat regels nodig zijn. Maar ze willen ook rechtvaardigheid, nuance en menselijkheid. Zonder die elementen voelt handhaving niet als bescherming, maar als willekeur.
