De achttiende verjaardag van een kind voelt voor veel gezinnen als een symbolische stap richting zelfstandigheid. In de praktijk merk je echter vooral financiële gevolgen. Inkomsten waarop ouders jarenlang konden rekenen, verdwijnen plotseling. De vaste lasten blijven ondertussen vrijwel gelijk. Dat zorgt voor directe druk op het maandbudget. Financiële zekerheid verdwijnt sneller dan verwacht. Veel gezinnen ervaren deze overgang niet als feestelijk moment, maar als een kwetsbaar kantelpunt. De realiteit achter deze mijlpaal blijkt voor velen confronterend en structureel belastend.
Nibud ziet forse daling gezinsinkomen
Recente berekeningen van het Nibud laten zien hoe groot de impact kan zijn. Zodra een thuiswonend kind meerderjarig wordt, stopt de kinderbijslag. Ook het kindgebonden budget valt meteen weg. Tegelijk blijven kosten voor eten, energie en kleding doorlopen. Wonen wordt niet goedkoper. Voor gezinnen zonder financiële buffer ontstaat direct een probleem. Het evenwicht tussen inkomsten en uitgaven verdwijnt binnen korte tijd. Vooral huishoudens met weinig speelruimte voelen deze verandering direct in hun dagelijkse leven.
Regelingen stoppen abrupt zonder overgang
In het eerste kwartaal van 2025 ontvingen bijna 200.000 gezinnen kinderbijslag voor een 17-jarige. Daarnaast kregen ongeveer 105.000 huishoudens het kindgebonden budget. Beide regelingen stoppen volledig bij het bereiken van de achttienjarige leeftijd. Dat gebeurt zonder overgangsperiode. Inkomen, woonsituatie of gezinssamenstelling maken daarbij geen verschil. Nieuwe regelingen voor het kind zelf vangen dit verlies zelden op. Tegelijk nemen kosten juist toe. Een eigen zorgverzekering en studiekosten drukken extra zwaar op het gezinsbudget.
Alleenstaande ouders lopen grootste risico
Volgens het Nibud zijn alleenstaande ouders het meest kwetsbaar. Wanneer hun jongste kind achttien wordt en gaat studeren, verdwijnt bijna 720 euro per maand. Dat bedrag bestaat uit kinderbijslag, kindgebonden budget en de alleenstaande-ouderkop. Alles stopt tegelijk. Ook bij een mbo-student blijft het verlies groot. Dan gaat het om ruim 300 euro per maand. Voor gezinnen met beperkte middelen vormt dit geen kleine tegenvaller. Het is een directe bedreiging voor financiële stabiliteit.
Middeninkomens merken druk steeds sterker
De gevolgen beperken zich niet tot lage inkomens. Ook middeninkomens zien hun budget krimpen wanneer een kind meerderjarig wordt. Het verschil zit vooral in buffers. Gezinnen met spaargeld vangen het verlies tijdelijk op. Zonder reserves ontstaat snel stress. Daarbij speelt een belangrijk juridisch aspect. Ouders zijn wettelijk onderhoudsplichtig tot 21 jaar. Overheidsregelingen houden daar geen rekening mee. De financiële verantwoordelijkheid blijft bij ouders, terwijl ondersteuning juist wegvalt.
Geldstromen verschuiven binnen het gezin
Na de achttiende verjaardag verandert ook wie het geld ontvangt. Studiefinanciering en zorgtoeslag gaan rechtstreeks naar het kind. Dat geld is vaak bedoeld voor kosten die ouders blijven betalen. Denk aan boodschappen en energie. Wanneer deze inkomsten niet worden gedeeld, ontstaat een tekort. Dit leidt binnen gezinnen tot spanningen. Niet iedereen is voorbereid op zulke gesprekken. Duidelijke afspraken zijn nodig, maar komen vaak pas wanneer problemen al ontstaan.
Thuiswonende jongeren vergroten de impact
Uit het onderzoek blijkt dat 87 procent van de achttienjarigen nog thuis woont. Door de krappe woningmarkt blijven jongeren gemiddeld tot hun 24ste bij hun ouders. Gezinnen dragen daardoor jarenlang kosten zonder bijbehorende regelingen. De situatie verandert nauwelijks, maar ondersteuning verdwijnt. Voor huurders met huurtoeslag kan dit extra nadelig uitpakken. Een bijbaan van het kind verhoogt het gezinsinkomen. Daardoor kan de huurtoeslag dalen, wat het probleem verder vergroot.
Gezinnen zoeken noodoplossingen
Het Nibud sprak met ouders en maatschappelijke organisaties over oplossingen. Sommige ouders werken meer uren. Anderen schrappen uitgaven of stellen aankopen uit. Steeds vaker wordt kostgeld gevraagd aan thuiswonende jongeren. Dat helpt soms, mits afspraken duidelijk zijn. Deze oplossingen zijn meestal tijdelijk. Ze verlichten de druk, maar lossen het structurele probleem niet op. De overgang naar achttien jaar blijkt voor veel gezinnen geen stap naar zelfstandigheid, maar een langdurige financiële schok.
