Een omvangrijke toeslagenfraude is onlangs aan het licht gekomen, waarbij honderden Turkse Bulgaren kinderopvangtoeslag ontvingen zonder daadwerkelijk recht daarop. In dit netwerk vroegen ouders kinderopvangtoeslag aan, ook al gingen hun kinderen niet naar een Nederlandse opvang.
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft deze week een verdachte aangehouden die een spilfunctie in deze fraude zou vervullen. NRC meldt dat het om miljoenen euro’s aan onterecht verkregen toeslagen gaat.
Grootschalige fraude
De 61-jarige verdachte, een Turkse Nederlander, stond donderdag voor de rechter en wordt gezien als de centrale figuur in het fraude-netwerk. Vanuit zijn woning in Dordrecht zou hij een zogenoemd ‘toeslagenkantoor’ hebben opgezet, waar Bulgaarse aanvragers terecht konden met hun DigiD en burgerservicenummers (BSN’s) om toeslagen aan te vragen.
Volgens het OM bracht dit netwerk minstens vijf miljoen euro aan kinderopvangtoeslagen binnen. Tijdens huiszoekingen in Dordrecht vond de FIOD maar liefst 700 BSN- en DigiD-gegevens, die waarschijnlijk werden gebruikt voor aanvragen.
Veel Bulgaarse aanvragers woonden mogelijk in Nederland, maar hun kinderen bezochten geen kinderopvang. De FIOD ontdekte dat deze aanvragers een deel van hun ontvangen toeslagbedrag afstonden.
Ze betaalden gemiddeld zo’n 10 procent van hun voorschotten als vergoeding aan de verdachte. Deze verdachte zou de frauduleuze aanvragen vanuit Nederland hebben gecoördineerd. Vermoedelijk stuurde hij de operaties deels ook vanuit Turkije aan.
Tekortkomingen pijnlijk blootgelegd
De fraude werd opgemerkt toen DigiD-beheerder Logius ontdekte dat meerdere aanvragen vanaf één IP-adres werden ingediend. Deze vondst leidde tot verder onderzoek door de Belastingdienst. De situatie roept opnieuw vragen op over de effectiviteit van het Nederlandse controlesysteem.
Sinds de Toeslagenaffaire stopte de Belastingdienst in 2020 met intensieve fraudecontroles, en pas in december 2023 werden deze controles hervat. De onlangs afgetreden staatssecretaris Aukje de Vries erkende dat de pauze in fraudeopsporing bijdroeg aan het voortduren van fraudegevallen.
“Door het drie jaar lang stilleggen van de fraudeopsporing konden signalen van mogelijk misbruik niet tot nauwelijks worden opgevolgd,” schreef De Vries eerder aan de Tweede Kamer. Nadat het controlesysteem weer actief werd, bleken honderden frauduleuze toeslagaanvragen te zijn ingediend tijdens de stop van controles.
Niet alles is nog onderzocht
De Bulgaarse aanvragers ontvingen aanzienlijke bedragen, met voorschotten die opliepen tot wel 50.000 tot 70.000 euro per aanvraag. Veel ontvangers reageerden niet op verzoeken van de Belastingdienst om verduidelijking te geven over hun toeslagaanvraag.
Het OM vermoedt dat het werkelijke aantal fraudegevallen groter is dan nu bekend, aangezien het huidige onderzoek slechts een periode van twee jaar beslaat. Daarnaast wordt vermoed dat ook andere toeslagen op een vergelijkbare manier zijn misbruikt, maar dit is nog niet onderzocht.
Na de Toeslagenaffaire werd het proces om onterecht uitgekeerde toeslagen terug te vorderen versoepeld. Hierdoor is het voor de Belastingdienst lastiger geworden om deze miljoenen daadwerkelijk te innen.
Deze uitdagingen doen zich vooral voor bij aanvragers die toeslagen ontvingen via een tussenpersoon. Het ministerie benadrukt dat terugvorderingen extra moeilijk worden als er sprake is van buitenlandse adressen of onjuiste gegevens.
Sterke gelijkenissen
Deze zaak heeft sterke gelijkenissen met de beruchte ‘Bulgarenfraude’ uit 2013, waarbij miljoenen euro’s aan huur- en zorgtoeslagen onterecht werden uitgekeerd. In die tijd werd het toeslagensysteem eveneens op grote schaal misbruikt.
De huidige fraude roept opnieuw vragen op over de veiligheid en robuustheid van het Nederlandse toeslagenstelsel en de mogelijkheid tot toekomstige misbruiken.
