Nog geen drie weken onderweg en het kraakt al aan alle kanten: het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA komt maar niet in een lekker ritme. Waar een frisse start werd beloofd, overheerst nu het gevoel van constant bijsturen.
Dat is het nadeel van regeren zonder vaste meerderheid: elk dossier kan kantelen door één motie, één lastige oppositiepartij of één coalitiegenoot die opeens op de rem trapt. En precies dat lijkt nu al aan de lopende band te gebeuren.
Onrust vanaf dag één
Premier Rob Jetten stapte het Torentje binnen met een optimistisch verhaal: het kán wél. Alleen is Den Haag geen motivatiesessie, maar een rekensom. En die rekensom blijkt direct ingewikkeld, zeker met drie partijen die niet altijd dezelfde kant op kijken.
In de Kamer lopen irritaties snel op. Plannen liggen soms al op straat vóór ze goed en wel zijn uitgelegd, en fracties spreken elkaar openlijk tegen. Wat ‘nieuwe bestuurscultuur’ moest uitstralen, oogt nu eerder als improvisatie onder felle lampen.
Minderheidskabinet zonder anker
Het akkoord ‘Aan de slag’ klinkt daadkrachtig, maar mist het belangrijkste ingrediënt: een stabiele meerderheid. Voor bijna elk voorstel moet steun worden gezocht bij andere partijen, en dat betekent elke week nieuwe onderhandelingen met nieuwe voorwaarden.
In de Eerste Kamer wordt het nog spannender. Zelfs als een wet nipt door de Tweede Kamer komt, kan die later alsnog stranden. Dat maakt ministers voorzichtig, en de Kamer juist brutaler: iedereen weet hoe kwetsbaar dit kabinet is.
Aow-plannen op de tocht
Een van de eerste dossiers die begon te schuiven: de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd vanaf 2033. Voorlopig is het plan in de koelkast gezet en doorgeschoven naar de Sociaal-Economische Raad, de klassieke plek om hete hangijzers te parkeren.
Vakbonden en werkgevers kijken kritisch mee, en zonder breed draagvlak ligt een botsing op de loer. Ondertussen blijft de onzekerheid hangen bij werknemers en bedrijven: wat is straks de spelregel, en wanneer komt er eindelijk duidelijkheid?
Ruzie rond ‘bevalboete’
De eerste echte politieke klap kwam door het plan om zwangerschapsuitkeringen te verlagen. Tegenstanders plakten er razendsnel het label ‘bevalboete’ op, en dat sloeg aan. Binnen no-time groeide de publieke weerstand, ook buiten de politieke bubbel.
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte trok vervolgens opvallend zelfstandig de stekker uit het plan. VVD en CDA stonden zichtbaar geïrriteerd langs de zijlijn, want het begrotingsgat verdwijnt niet door het woord ‘sorry’ op een persmoment te zeggen.
Zorgbezuinigingen tegen de muur
Ook de geplande bezuiniging van tien miljard euro op de zorg kreeg nauwelijks lucht. Een motie haalde de scherpste punten eraf, mede omdat anders vooral chronisch zieken en mensen met een beperking geraakt zouden worden. Politiek een logische rem, financieel een probleem.
Zorgorganisaties waarschuwen al langer dat zulke ingrepen direct voelbaar zijn: minder personeel, langere wachttijden en extra druk op verpleging en mantelzorgers. Dan blijven beloften over ‘toegankelijke zorg’ vooral woorden, terwijl het werk op de vloer zwaarder wordt.
Vrijheidsbijdrage zonder draagvlak
De nieuwe defensieheffing, omgedoopt tot ‘vrijheidsbijdrage’, stuit eveneens op weerstand. Alleen al de naam schuurt bij mensen die nu al rekenen met dure boodschappen, hoge energierekeningen en oplopende maandlasten. Het voelt voor velen als nóg een extra rekening.
Rechts noemt het een ordinaire belastingverhoging, links wijst op oneerlijke effecten voor middeninkomens. Zonder slimmere dekking of afspraken in Europees verband kan ook dit plan sneuvelen, terwijl defensie juist om structureel extra geld vraagt.
Economische tegenwind volgens het cpb
Alsof de politieke onrust niet genoeg is, waarschuwt het Centraal Planbureau voor aanhoudende inflatierisico’s door spanningen in het Midden-Oosten. Hogere energieprijzen kunnen de groei drukken en de koopkracht opnieuw onder spanning zetten.
Voor een kabinet dat al afhankelijk is van losse steun is dat extra riskant. Minder groei betekent lagere belastinginkomsten, meer druk op de begroting en minder ruimte voor cadeautjes. Precies in die begrotingskamer is nu al nervositeit voelbaar.
Jetten tussen hamer en aambeeld
Jetten wil tempo maken en daadkracht uitstralen, maar loopt telkens tegen de politieke realiteit aan: zonder meerderheid is elke stemming een hindernisbaan. En als de drie coalitiefracties zelf ook nog uiteenlopen, wordt elke hindernis een potentiële valkuil.
Meerdere dossiers kantelden al na gedoe tussen fractieleiders, soms via media of uitgelekte details. Daardoor wordt elke ministerraad een test: wat je afspreekt, moet daarna ook overeind blijven in de Kamer, en dat lukt nu lang niet altijd.
Oppositie ruikt kansen
De oppositie ziet de scheurtjes en drukt er vrolijk op. Elk gevoelig voorstel wordt uitvergroot, en partijen spelen handig in op de onderlinge spanning bij D66, VVD en CDA. Dat is normale politiek, maar bij een minderheidskabinet werkt het als een hefboom.
Jesse Klaver noemde het al een ‘permanente formatie’, en dat gevoel is lastig weg te poetsen. Veel debatten lijken mini-onderhandelingen: dure concessies hier, een symbolische overwinning daar, maar zelden een duidelijke route voor de lange termijn.
Route naar prinsjesdag
Richting Prinsjesdag moeten er miljarden worden gevonden, terwijl de Kamer steeds vaker rode lijnen trekt. Daardoor blijven weinig opties over: plannen uitstellen, lasten anders verdelen of sneller hervormen. En welke knop je ook indrukt, iemand gaat het voelen.
Een zomerdeal met delen van de oppositie kan tijdelijk lucht geven, maar dan moet de coalitie wél als blok opereren en helder uitleggen waarom keuzes worden gemaakt. Anders blijft het bij ad hoc repareren, met steeds nieuwe lekken en extra wantrouwen.
Scenario’s voor crisis
Is een snelle kabinetscrisis echt denkbaar? Bij minderheidskabinetten is het antwoord altijd: ja. Eén groot dossier dat omvalt kan een kettingreactie veroorzaken, zeker als partijen gaan rekenen of ze buiten de coalitie niet beter af zijn.
Een val betekent maanden demissionair bestuur, met nóg minder ruimte voor grote besluiten. Dan schuiven dossiers door: defensie, klimaat, zorg en koopkracht. Ondertussen groeit de stapel problemen gewoon door, terwijl ‘later’ ongemerkt beleid wordt.
Wat dit betekent voor burgers
Voor de meeste mensen draait het uiteindelijk om voorspelbaarheid: wat gebeurt er met AOW, zorgpremies, toeslagen en belastingen? Zolang besluiten verschuiven, blijven huishoudens voorzichtig en zetten bedrijven investeringen eerder op pauze. Onzekerheid is een stille kostenpost.
De komende weken worden cruciaal: krijgt het kabinet grip op de chaos, of blijft het doormodderen? Laat vooral weten wat jij ervan vindt via onze social media: moet dit kabinet stevig bijsturen, of is het eigenlijk al te laat?
Bron: menszine.nl
