Wie in Nederland is opgegroeid met late gesprekken op televisie, kent haar stem en die ene zin waarmee ze steevast de avond afrondde. In huiskamers werd er na het journaal nog even doorgeschakeld, omdat je bij haar nooit precies wist welke vraag er nú weer zou komen.
Televisiepersoonlijkheid Sonja Barend is op 86-jarige leeftijd overleden. Dat heeft omroep BNNVARA namens de familie bekendgemaakt. Barend overleed zaterdag thuis, in het bijzijn van haar naasten.
Een afscheid dat veel kijkers raakt
Sonja Barend was decennialang een vaste waarde op de Nederlandse televisie. Voor veel mensen hoorde ze bij de week, bij het ritme van de avond, bij de gesprekken die je nog even met elkaar nabesprak voordat het licht uitging.
Volgens BNNVARA overleed Barend in alle rust thuis, omringd door familie. Het nieuws zorgt direct voor reacties bij kijkers die haar nog altijd associëren met scherpe interviews, heldere taal en een opvallend sterk gevoel voor wat eerlijk is.
Hoe Sonja Barend de tv-tafel naar zich toe trok
Barend werkte vanaf de jaren zeventig tot en met 2006 bij de VARA. In die periode ontwikkelde ze zich tot een van de bekendste vrouwelijke presentatoren van het land, met talkshows die regelmatig miljoenen kijkers trokken.
In haar programma’s sprak ze met opiniemakers uit de samenleving, politiek en kerk. Terwijl de talkshow in Nederland nog een vorm moest vinden, gaf Barend die vorm. Niet door harder te praten, maar door beter te luisteren.
De ‘koningin van de talkshow’ en die beroemde slotzin
Haar programma’s leverden haar de bijnaam ‘koningin van de talkshow’ op. Dat kwam niet door glitter of bravoure, maar door de manier waarop ze het gesprek leidde: strak, nieuwsgierig en met ruimte voor nuance.
Barend staat bij veel mensen in het geheugen gegrift door haar vaste afsluiter: „Voor straks lekker slapen en morgen gezond weer op.” Een simpele zin, maar door herhaling werd het bijna een ritueel voor vaste kijkers.
Een stijl die de norm zette
BNNVARA omschrijft haar als iemand die de standaard bepaalde. In de verklaring klinkt vooral bewondering door voor haar scherpte, betrokkenheid en morele kompas: elementen die in interviews het verschil kunnen maken tussen gezellig praten en echt doorvragen.
De omroep benadrukt dat Barend gesprekken voerde die ertoe deden, met een toon die tegelijk respectvol én onverschrokken was. Generaties kijkers vertrouwden haar, juist omdat ze niet voorgekookt overkwam.
Samenwerking achter de schermen
Achter een sterk interview zit vaak ook een sterke redactie. Barend werkte jarenlang samen met eindredacteur Ellen Blazer. Het was een duo dat bekendstond om voorbereiding, timing en het juiste gevoel voor wanneer je door moet vragen.
Die samenwerking droeg bij aan de reputatie van haar programma’s: gesprekken die soepel keken, maar inhoudelijk scherp bleven. Voor kijkers leek het vanzelf te gaan; achter de schermen was het duidelijk ook gewoon hard werken.
Meer dan talkshows: ook andere programma’s
Hoewel Barend vooral bekend werd door haar talkshows, werkte ze bij de VARA ook mee aan andere programma’s. Een voorbeeld is Kinderen voor Kinderen, dat zij in 1988 presenteerde.
Daar liet ze een andere kant van zichzelf zien: minder de interviewer die de scherpste zin zoekt, meer de presentator die het podium geeft. Het onderstreepte dat ze niet vastzat aan één format of één toon.
Joodse wortels en een levenslang gemis
Sonja Barend werd op 29 februari 1940 geboren in Amsterdam. In haar leven speelden haar joodse wortels een belangrijke rol. Het was niet alleen achtergrond, maar ook een verhaal dat haar blik op de wereld mede bepaalde.
Haar vader kende ze niet: hij werd in 1942 door de Duitsers afgevoerd en vermoord in Auschwitz. Barend noemde dat later „een groot zwart gat” in haar bestaan, iets waar ze dagelijks bij stil stond.
Niet graag terugkijken, wel trots op de route
Opvallend: Barend had er een hekel aan zichzelf terug te kijken op televisie. Dat is herkenbaar voor veel makers, maar bij haar paste het ook bij een houding van vooruit blijven kijken, blijven maken, blijven verbeteren.
Toch sprak ze later tevreden over haar loopbaan. Ze zei dat ze altijd dacht: haal eruit wat erin zit. En dat dat haar aardig gelukt was, omdat ze hard werkte en het beste van zichzelf inzette.
Onderscheidingen en blijvende invloed
In 2006, na haar laatste televisie-uitzending, werd Barend benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Nassau. Die onderscheiding was bedoeld als erkenning voor haar grote verdiensten voor de Nederlandse televisie.
Sinds 2009 wordt jaarlijks de Sonja Barend Award uitgereikt voor het beste televisie-interview van het jaar. Daarmee blijft haar naam verbonden aan precies dat waar ze om bekendstond: het interview als vak.
Het boek dat de cirkel deels rond maakte
In 2017 bracht Barend een autobiografisch boek uit: Je ziet mij nooit meer terug. Daarin schreef ze over haar vermoorde vader en over de impact die dat gemis op haar leven heeft gehad.
Voor veel lezers gaf het boek extra context bij de vrouw die ze vooral kenden van tv: iemand met controle aan tafel, maar ook met een persoonlijke geschiedenis die altijd meespeelde, hoe professioneel het gesprek ook bleef.
Wat blijft na het laatste ‘welterusten’
Met het overlijden van Sonja Barend verdwijnt een van de gezichten die het Nederlandse televisielandschap mede vormgaven. Niet omdat ze de luidste was, maar omdat ze het gesprek serieus nam en de kijker ook serieus nam.
Heb jij een herinnering aan Sonja Barend of een interview dat je nooit bent vergeten? Laat het weten op onze sociale media: we zijn benieuwd welk moment bij jou is blijven hangen.
Bron: metronieuws.nl
