Je merkt aan het einde van het jaar dat de aandacht niet alleen uitgaat naar feestdagen en plannen. Op 1 januari kijkt de Belastingdienst nauwkeurig naar jouw vermogen. Alles wat je bezit aan spaargeld, beleggingen en andere vermogensbestanddelen telt mee. Die ene datum weegt zwaar. Sta je boven de vrijstelling, dan volgt belastingheffing. Blijf je eronder, dan niet. Dat simpele verschil maakt de jaarwisseling financieel relevant en vraagt om bewuste keuzes vooraf.
Nieuwe vrijstellingen voor 2026
Je doet er goed aan te weten welke grenzen gelden voor 2026. De overheid stelt jaarlijks de vrijstellingen vast. Wie met het totale vermogen onder die grens blijft, betaalt geen belasting. Zodra je eroverheen gaat, beland je in box 3. Het gaat uitsluitend om vermogen buiten de eigen woning. Spaargeld, beleggingen en andere bezittingen vallen hieronder. De eigen woning blijft buiten beschouwing, wat de berekening overzichtelijker maakt.
Heffingsvrij vermogen duidelijk vastgesteld
Je heffingsvrije vermogen bedraagt op 1 januari 2026 € 59.357 wanneer je alleenstaand bent. Heb je een fiscale partner, dan mag je samen € 118.714 belastingvrij bezitten. Deze vrijstelling geldt voor spaargeld, beleggingen, cryptovaluta en bijvoorbeeld een tweede woning. Zolang je binnen deze bedragen blijft, betaal je niets. Overschrijding betekent dat de Belastingdienst verder kijkt naar een verondersteld rendement.
Fictief rendement als vaste maatstaf
Je krijgt bij overschrijding te maken met een fictief rendement. Dat is een vast percentage waarvan de fiscus uitgaat. Het echte rendement telt daarbij niet mee. Dit systeem kan gunstig of ongunstig uitpakken, afhankelijk van de markt. Het leidt soms tot onbegrip. Toch blijft deze methode in 2026 van kracht. Inzicht in deze berekening helpt je om verrassingen bij de aanslag te voorkomen.
Meer dan alleen spaargeld telt mee
Je vermogen bestaat uit meer dan alleen geld op de bank. Ook beleggingen, cryptomunten zoals Bitcoin, tweede woningen en contant geld tellen mee. Daarnaast hoort uitgeleend geld bij je vermogen. Schulden mag je aftrekken, maar pas boven een vastgestelde drempel. Zo ontstaat een volledig financieel overzicht. Bij twijfel biedt de Belastingdienst duidelijke richtlijnen over wat wel en niet meetelt.
Extra voordeel via groen beleggen
Je kunt de belastingdruk verlagen door duurzaam te investeren. In 2026 geldt een extra vrijstelling van € 26.715 per persoon voor groen sparen en beleggen. Met een fiscale partner loopt dat op tot € 53.430. Voorwaarde is dat je investeert in erkende groene fondsen. Deze regeling stimuleert duurzaamheid. Tegelijkertijd biedt zij een fiscaal voordeel dat vooral bij grotere vermogens merkbaar wordt.
Verschillende rendementen per categorie
Je ziet dat de fiscus verschillende percentages hanteert per vermogenstype. Voor spaargeld geldt in 2026 een fictief rendement van 1,28%. Voor beleggingen en overige bezittingen ligt dat op 6,00%. Over dit berekende rendement betaal je 36% belasting. Vooral bij beleggingen kan dit bedrag snel oplopen. Het verschil tussen sparen en beleggen werkt daardoor direct door in je aanslag.
Rekenvoorbeeld voor alleenstaanden
Je ziet het effect bij een alleenstaande met € 150.000 spaargeld. Na aftrek van € 59.357 blijft € 90.643 belastbaar. Over dit bedrag berekent de fiscus 1,28% fictief rendement. Dat komt uit op € 1.160. Daarover betaal je 36% belasting. De uiteindelijke aanslag bedraagt € 418. Dat bedrag ontstaat uitsluitend door de overschrijding van de vrijstelling.
Situatie bij fiscale partners
Je merkt dat het beeld verandert bij fiscale partners. Stel dat jullie € 50.000 in groene beleggingen hebben en € 200.000 in overige beleggingen. De groene vrijstelling van € 53.430 dekt het duurzame deel volledig. Na toepassing van de gezamenlijke vrijstelling van € 118.714 blijft € 81.286 belastbaar. Over 6,00% fictief rendement volgt dan € 1.756 belasting.
Timing rond de jaarwisseling
Je beseft dat alleen de situatie op 1 januari telt. Daarom sturen sommige vermogenden vlak daarvoor hun vermogen. Grote aankopen of investeringen kunnen het saldo tijdelijk verlagen. Dat is toegestaan, zolang je binnen de regels blijft. Kunstmatige constructies vallen op en kunnen gevolgen hebben. Zit je structureel rond de grens, dan bieden herverdeling of duurzaam beleggen soms een verstandige oplossing.
