Er zijn momenten in een oorlog die alle aandacht opeisen—niet vanwege een klinkende overwinning, maar juist door een onverwachte wending.
Wie de ontwikkelingen rondom de regio Donetsk in Oekraïne de afgelopen tijd nauwgezet volgde, merkte hoe het front wekenlang werd gekenmerkt door gespannen stilte, strategische manoeuvres en de dreigende aanwezigheid van Russische troepen langs de zogeheten fortengordel. Achter de schermen werd aan beide kanten hard gewerkt aan nieuwe offensieven en verdedigingstactieken.
Voor het Kremlin stond veel op het spel. De volledige inname van Donetsk is niet zomaar een doel van president Vladimir Poetin, maar vormt al geruime tijd een van de paradepaardjes van zijn militaire ambitie in Oekraïne.
Alles draaide om het doorbreken van de Oekraïense linies, waarbij het Russische leger koos voor een ambitieuze, diepgaande omsingeling. Maar plannen op papier blijken in de praktijk vaak weerbarstig: het strijdtoneel in en rond steden als Slovjansk, Kramatorsk, Droezjkivka en Kostjantynivka ontwikkelde zich tot een ware krachtmeting.
De mislukte aanval op de fortengordel
Volgens een nieuwe analyse van het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) is de grootschalige Russische aanval op het laatste Oekraïense deel van Donetsk niet geslaagd. De denktank, die de ontwikkelingen in Oekraïne nauwlettend monitort, concludeert dat de geplande Russische operatie eenvoudigweg is mislukt.
Voor het Kremlin vormt dit een gevoelige tegenvaller, vooral omdat de verovering van Donetsk een hoofddoel blijft voor Poetin.
Het ISW stelt vast dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat Moskou erin zal slagen om de rest van Donetsk op korte termijn in te nemen. Het Russische leger wordt nu gedwongen te hergroeperen en moet zijn tactiek fundamenteel herzien, aldus de experts.
Zo’n koerswijziging kost tijd, terwijl juist snelheid een vereiste was voor het succes van deze operatie.
De fortengordel: strategische ruggengraat
Het overgebleven Oekraïense deel van Donetsk wordt verdedigd door een reeks steden die gezamenlijk de zogenaamde fortengordel vormen: Slovjansk, Kramatorsk, Droezjkivka en Kostjantynivka. Wie deze linie weet te doorbreken, zou het grootste deel van de regio onder controle krijgen.
LEES OOK:Muziekwereld in shock na onverwacht overlijden Nederlandse zangeres (30)
Precies daarom richtte Rusland zijn pijlen op deze steden, met een plan dat draaide om niet enkele kleine veroveringen, maar een allesomvattende omsingeling.
Het Russische aanvalsplan begon met Kostjantynivka. Zodra deze stad gevallen zou zijn, wilden Russische troepen een tangbeweging uitvoeren en Kramatorsk omsingelen—aan de ene kant via Lyman in het noorden, aan de andere kant via Dobropillja in het zuidwesten.
Tegelijkertijd zouden Russische eenheden frontale aanvallen uitvoeren op Slovjansk en Kramatorsk vanuit het oosten. Indien succesvol, zou een groot deel van het nog Oekraïense Donetsk in Russische handen zijn gevallen.
Operatie Vivaldi: Oekraïense tegenzet
De werkelijkheid verliep anders dan gehoopt voor Moskou. De Oekraïense strijdkrachten lanceerden een tegenoffensief onder de naam Operatie Vivaldi, waarmee ze de Russische plannen in de war stuurden voordat de omsingeling voltooid kon worden.
Volgens het ISW stortte het noordelijke deel van de Russische formatie bij Lyman in, waarmee één van de twee armen van de tangbeweging wegviel. Deze instorting betekende dat een omsingeling van Kramatorsk niet langer mogelijk was.
Het verlies van de noordelijke arm was volgens de denktank meer dan alleen een strategisch nadeel; het bracht de hele opzet van de Russische operatie aan het wankelen. De logica achter de aanval verdween, waardoor het Russische leger nu terug moet naar de tekentafel.
Deze hergroepering en herziening van de tactiek zullen tijd kosten, iets wat juist schaars is bij offensieven met strakke deadlines.
Oekraïne versterkt de verdediging
Terwijl de Russische troepen noodgedwongen moeten reorganiseren, blijft Oekraïne niet stilzitten. Er worden nieuwe tegenaanvallen uitgevoerd en de verdediging van de fortengordel wordt verder uitgebouwd. De steden Slovjansk, Kramatorsk, Droezjkivka en Kostjantynivka liggen daardoor nog steeds in de vuurlinie, maar de directe dreiging van een Russische omsingeling lijkt voorlopig afgewend.
Voor Oekraïne betekent dit een adempauze en ruimte om de verdediging te versterken, terwijl Rusland tijd verliest met het zoeken naar alternatieve strategieën. De vraag rijst nu of Moskou een aangepaste versie van het eerdere plan zal proberen, of dat er gekozen wordt voor een volledig nieuwe benadering.
Poetin houdt vast aan zijn deadline
Ondanks de recente tegenslag blijft de Russische president optimistisch. Vladimir Poetin is ervan overtuigd dat hij zijn doelstelling om Donetsk te veroveren nog vóór het voorjaar van 2027 zal verwezenlijken. Dit vertrouwen staat echter in schril contrast met de berekeningen van het ISW.
De denktank analyseerde het tempo van de Russische terreinwinst. Op basis van de voortgang tussen 1 januari 2023 en 1 september 2026 zou Rusland pas op 15 juni 2029 in staat zijn om de volledige Donetsk-regio te controleren, en dan nog in het gunstigste scenario.
In een andere berekening, waarin enkel gekeken wordt naar de periode van 1 september 2025 tot 1 september 2026, schuift de mogelijke einddatum zelfs op naar 30 november 2031.
LEES OOK:Nieuw ‘betaalbaar’ pretpark trekt dubbel zoveel bezoekers als verwacht
De trage opmars en haar betekenis
Deze cijfers illustreren vooral hoe langzaam het front daadwerkelijk beweegt in vergelijking met de uitgesproken ambities van het Kremlin. Ze geven geen garanties over wat er morgen zal gebeuren, maar ze schetsen wel een realistisch beeld van de vertragingen waarmee Rusland wordt geconfronteerd.
Toch blijft het ISW voorzichtig: een mislukt offensief betekent geen totale overgave en de analyse beperkt zich tot Donetsk—niet tot het volledige oorlogsgebied. Wel is duidelijk dat het Russische leger voorlopig geen kans ziet om de rest van de regio snel in te nemen.
De gevolgen voor de steden in Donetsk
Voor de steden in de fortengordel betekent deze ontwikkeling dat zij op papier nog steeds gevaar lopen, maar de directe dreiging van een omsingeling is voorlopig geweken. Kostjantynivka, bedoeld als eerste schakel in de Russische aanval, blijft overeind, waardoor de rest van de gordel standhoudt en Oekraïne tijd heeft om zich te herpakken.
Wat de komende tijd centraal staat
Alles draait nu om het volhouden van de verdediging aan Oekraïense zijde: tegenaanvallen blijven uitvoeren en de fortengordel verder versterken. Zolang deze strategie standhoudt, lijken de door het ISW berekende data realistischer dan de ambitieuze deadline die Poetin zichzelf heeft gesteld.
Welke koers het Russische leger nu kiest—een aangepast plan of een radicale nieuwe aanpak—is nog onduidelijk. Voorlopig is het initiatief aan Oekraïense kant, terwijl Moskou zich moet beraden op de volgende stap.
