De politieke verhoudingen in Nederland zijn opnieuw in beweging gekomen, zo blijkt uit de meest recente zetelpeiling van EenVandaag en onderzoeksbureau Verian. Uit deze peiling komt PRO, de partij onder leiding van Jesse Klaver, overtuigend naar voren als de grootste partij.
Met een virtueel aantal van 28 zetels loopt PRO ruimschoots voor op de concurrentie. Opvallende ontwikkelingen zijn er ook aan de rechterkant van het politieke spectrum, waar de PVV en Forum voor Democratie (FVD) aanzienlijke verschuivingen laten zien.
PRO vergroot voorsprong in de peilingen
PRO, dat tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 nog opereerde onder de naam GroenLinks-PvdA en toen 20 zetels behaalde, heeft haar positie sinds die tijd aanzienlijk weten te versterken.
Volgens de nieuwste cijfers van EenVandaag en Verian zou de partij momenteel op 28 zetels kunnen rekenen, een toename van twee zetels ten opzichte van de vorige maand. De partij trekt vooral nieuwe kiezers aan die hun stem eerder aan D66 gaven, zo blijkt uit het onderzoek.
Met deze ruime voorsprong lijkt PRO haar positie als grootste partij stevig in handen te hebben. De groei wordt mede toegeschreven aan het aantrekken van kiezers uit het progressieve kamp, vooral van D66, die PRO als een aantrekkelijk alternatief zien.
Regeringspartijen blijven achter
Voor de partijen die momenteel het kabinet vormen, heeft de recente Prinsjesdag nauwelijks voor een opleving gezorgd. De VVD zakt in de peiling naar 18 zetels, een verlies van één zetel ten opzichte van de vorige maand.
D66 blijft stabiel op 17 zetels, terwijl het CDA eveneens een zetel verliest en nu op 14 staat. Gezamenlijk komen deze drie regeringspartijen uit op 49 virtuele zetels, wat de beperkte groei van het kabinet aantoont.
JA21, geleid door Joost Eerdmans, weet zich in de peiling redelijk staande te houden. De partij stijgt licht en komt deze maand uit op 15 zetels, een winst van één zetel ten opzichte van de vorige peiling.
PVV boekt forse winst na Algemene Beschouwingen
Voor de PVV brengt de nieuwe peiling een opvallend positieve ontwikkeling. De partij van Geert Wilders stijgt van 16 naar 20 zetels, een winst van vier zetels in slechts een maand tijd.
LEES OOK:Youp van ’t Hek krijgt Gordon binnen 1 minuut kwaad: ‘Ik trap je urn de grond in!!!’
Volgens het onderzoek trekken de nieuwe PVV-stemmers vooral weg bij Forum voor Democratie, een trend die de kracht van Wilders’ boodschap onderstreept in het huidige politieke klimaat.
Geert Wilders uitte zijn enthousiasme over de zetelwinst via X (voorheen Twitter), waar hij schreef: “PVV + 4! 💪 De algemene beschouwingen hebben de juiste snaar geraakt bij heel veel Nederlanders ❤️ #PVV #Wilders”. De peiling suggereert dat de recente Algemene Politieke Beschouwingen dus een belangrijk effect hebben gehad op het succes van de partij.
FVD ziet aanhang afnemen
Forum voor Democratie krijgt in de peiling juist te maken met een duidelijke terugval. De partij verliest drie virtuele zetels en komt daarmee uit op 10. De onderzoekers wijzen erop dat een deel van de potentiële FVD-kiezers overstapt naar de PVV.
Mogelijk speelt daarbij ook mee dat partijleider Lidewij de Vos tijdelijk afwezig is vanwege haar bevallingsverlof, waardoor de partij minder zichtbaar is in het politieke debat.
Interne verdeeldheid bij PRO over koers richting kabinet
Ondanks de sterke positie van PRO is er binnen de achterban sprake van verdeeldheid over de manier waarop de partij met het minderheidskabinet moet omgaan. Voor het realiseren van haar plannen is het kabinet afhankelijk van steun uit de oppositie.
Daarbij is het nog onduidelijk of er een brede overeenkomst gesloten zal worden, of dat per begroting steun gezocht wordt.
Jesse Klaver heeft tot nu toe uitgesproken dat het kabinet een duidelijke keuze moet maken. Toch blijkt uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel dat 48 procent van de PRO-stemmers vindt dat de partij per begroting moet bekijken of er steun wordt verleend.
Deze groep denkt dat losse afspraken sneller tot concrete resultaten kunnen leiden en vindt het bovendien democratischer als zowel linkse als rechtse partijen invloed kunnen uitoefenen.
Een PRO-stemmer verwoordt het als volgt: “Zo heb je nog iets van invloed, anders zet je jezelf en alle stemmers buiten spel.”
Daartegenover staat een aanzienlijke groep, 40 procent van de PRO-achterban, die juist pleit voor een totale overeenkomst met het kabinet. Zij wijzen erop dat begrotingen en kabinetsplannen vaak samenhangen en vinden dat deze niet los van elkaar behandeld kunnen worden.
Een deelnemer aan het onderzoek vat de frustratie samen met de oproep: “Ga regeren!”
Toch klinkt ook binnen deze groep de waarschuwing dat PRO niet koste wat kost moet instemmen met een totaalakkoord. “Sluit een totaaldeal, tenzij er te veel water bij de wijn gedaan moet worden. Dan is het beter om per begroting afspraken te maken,” aldus een stemmer.
LEES OOK:Lichaam van bekende oud politicus gevonden in sloot
Het dilemma voor Klaver is daarmee duidelijk: hoewel de partij goed scoort in de peilingen, ontbreekt het aan een duidelijke meerderheid binnen de achterban voor één onderhandelingsstrategie.
JA21-kiezers kiezen voor deelakkoorden
De aanhang van JA21 lijkt minder verdeeld over de onderhandelingskoers. Volgens het Opiniepanel is 62 procent van de JA21-stemmers voorstander van het sluiten van deelakkoorden per onderwerp. Partijleider Joost Eerdmans heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen al aangegeven open te staan voor steun aan afzonderlijke begrotingen.
Sommige kiezers van JA21 zien samenwerking met zowel linkse als rechtse partijen als een democratisch sterke aanpak. Anderen menen dat een akkoord met linkse partijen waarschijnlijker is en vinden dat JA21 zoveel mogelijk rechtse wensen moet proberen te realiseren.
Een stemmer verwoordt de strategie als: “Alles binnenhalen wat je kan voor rechts.”
Opvallende rol voor Mona Keijzer
Een bijzonder detail in de peiling is de opvallende aanwezigheid van de naam Mona Keijzer. Hoewel zij momenteel geen eigen partij heeft opgericht, noemen relatief veel deelnemers haar naam spontaan bij de optie ‘andere partij, namelijk’.
Dit levert haar voorlopig nog geen virtuele zetels op, aangezien een partij pas als antwoordoptie wordt opgenomen als deze bij de vorige verkiezingen minimaal één zetel behaalde of als voldoende deelnemers de partij uit eigen beweging noemen.
Mocht Keijzer in de toekomst daadwerkelijk een partij oprichten, dan zal bekeken worden hoe vaak deze partij door respondenten wordt genoemd. Indien er voldoende draagvlak blijkt te zijn, kan de partij later alsnog als aparte optie in de zetelpeiling worden opgenomen.
