Steeds meer jongeren grijpen naar de e-sigaret en de gevolgen daarvan zijn zorgwekkend. Uit een nieuw onderzoek van Motivaction, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, blijkt dat bijna één op de tien twaalfjarigen al eens gevapet heeft. Onder jongeren van 12 tot en met 16 jaar zegt bijna 40 procent die vapen zelfs dat ze verslaafd zijn. Van hen geeft een derde aan dagelijks te vapen. De cijfers vormen voor staatssecretaris Vincent Karremans reden om direct in te grijpen.
Karremans, staatssecretaris voor Preventie namens de VVD, noemt de cijfers “veel te veel” en start daarom maandag met een grootschalige overheidscampagne: Nee tegen vapen. De boodschap richt zich vooral op ouders, die volgens Karremans zo vroeg mogelijk met hun kinderen moeten praten over de gevaren van vapen. Hij benadrukt dat vapes niet alleen schadelijk zijn voor de gezondheid, maar ook de hersenontwikkeling van kinderen ernstig verstoren.
Volgens Karremans zijn vapes bijzonder verslavend: “Vapes bevatten vaak extreem veel nicotine, soms wel vierhonderd keer meer dan een gewone sigaret. Na heroïne en crack is nicotine de meest verslavende drug. Dus zelfs één keer vapen kan al grote risico’s met zich meebrengen.”
Druk onder jongeren is groot
De cijfers uit het onderzoek laten zien hoe moeilijk het voor jongeren is om weerstand te bieden. Eén op de zeven jongeren geeft aan moeite te hebben om nee te zeggen wanneer een vape wordt aangeboden. Daarnaast ervaart één op de zes jongeren sociale druk om te gaan vapen. Die groepsdruk en de verslavende werking maken de drempel om ermee te beginnen bijzonder laag, terwijl stoppen steeds moeilijker wordt.
Ziekenhuisopnames en ernstige gezondheidsrisico’s
Longartsen luiden al langer de noodklok over de gevolgen van vapen. Ze zien in toenemende mate jongeren met ernstige klachten, zoals een klaplong, longontstekingen en zelfs beginnende COPD. Recent meldde RTL Nieuws dat in de afgelopen maanden vijf Nederlanders op het nippertje aan de dood zijn ontsnapt door het gebruik van e-sigaretten. De ernst van de klachten onderstreept hoe gevaarlijk de stoffen in de vapes kunnen zijn, zelfs bij kortdurend gebruik.
Onherstelbare schade aan kinderhersenen
Longarts Wanda de Kanter waarschuwt voor blijvende schade aan het kinderbrein. Volgens haar zorgen de hoge doses nicotine ervoor dat het beloningscentrum in de hersenen overmatig wordt geactiveerd. “Vapen zorgt voor een maximale dopaminekick waardoor jongeren steeds opnieuw willen gebruiken. Tegelijkertijd wordt het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor langetermijnplanning vrijwel uitgeschakeld.”
Volgens De Kanter leidt dat ertoe dat jongeren zich minder bewust zijn van de gevaren. “Ze denken: dit wil ik nog een keer, en het kan me niet schelen wat de gevolgen zijn. Daardoor raken veel jongeren uiteindelijk ook verslaafd aan sigaretten en andere rommel.” Ze noemt de situatie dan ook zeer zorgelijk, mede vanwege de opkomst van een omvangrijke illegale handel in vapes.
Pleidooi voor strengere maatregelen
De Kanter is positief over het initiatief van Karremans, maar vindt wel dat er meer moet gebeuren. “Applaus voor deze stap, maar het ministerie moet echt creatiever worden. We moeten nú zorgen dat het aantal verkooppunten van vapes fors wordt teruggebracht. Anders kan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit dit straks niet meer handhaven.”
Ook Henk Kramer, voorzitter van de longartsenvereniging, juicht de campagne toe, maar twijfelt of het voldoende is. “Het is natuurlijk van de zotte dat je dit soort giftige dingen überhaupt toestaat,” zegt hij. Kramer pleit voor een totaalverbod op vapes, gecombineerd met goede handhaving. Volgens hem is alleen het verminderen van verkooppunten niet genoeg, vanwege de grote illegale markt. De Kanter deelt dat standpunt en erkent dat het lastig is om te regelen. “Maar een longkankerbehandeling is óók ingewikkeld.”
De campagne ‘Nee tegen vapen’ is vanaf maandag te zien op de website neetegenvapen.nl en zal daarnaast ook via radio worden uitgezonden. De overheid hoopt met deze bewustwordingscampagne zowel jongeren als ouders te bereiken, in de hoop verdere schade en verslavingen te voorkomen.
