Patiënten die eerder hersteld zijn van kanker lopen mogelijk verhoogd risico op een terugkeer van de ziekte na een infectie met corona of griep. Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek dat gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. De bevindingen tonen aan dat virale infecties zoals COVID-19 bij muizen in staat zijn om slapende kankercellen te heractiveren. Ook bij mensen worden aanwijzingen gevonden voor een verontrustend verband.
Slapende kankercellen opnieuw geactiveerd
Uit het onderzoek blijkt dat bepaalde virussen, waaronder het coronavirus, in staat zijn om ‘slapende’ borstkankercellen te activeren.
Deze cellen bevonden zich bij muizen in de longen, maar leken tot dan toe onschadelijk. Na een virale infectie werden de kankercellen weer actief en leidde dit tot nieuwe uitzaaiingen. De wetenschappers vermoeden dat het afweersysteem op een dusdanige manier reageert op het virus, dat ook verborgen tumorcellen worden beïnvloed.
Verhoogd sterfterisico na corona bij ex-kankerpatiënten
Hoogleraar Roel Vermeulen van het UMC Utrecht werkte mee aan het onderzoek en besloot daarnaast naar Nederlandse en Britse data te kijken.
Hij onderzocht gegevens van mensen die vijf tot tien jaar eerder een kankerdiagnose hadden gekregen, en die in het eerste jaar van de coronapandemie besmet raakten met het virus – vóórdat de eerste vaccinaties beschikbaar waren.
Wat hij vond, baart zorgen: ex-kankerpatiënten die COVID-19 opliepen, bleken een drie keer zo hoge kans te hebben om alsnog te overlijden aan hun eerdere kanker.
Deze uitkomst wijst mogelijk op een heractivatie van kankercellen door de virusinfectie. Vermeulen noemt het verband “zorgwekkend, maar nog niet volledig bewezen” en start een vervolgonderzoek met steun van KWF Kankerbestrijding.
KWF financiert aanvullend onderzoek
Omdat het onderzoek nog in een vroeg stadium verkeert, is het volgens Vermeulen te vroeg om harde conclusies te trekken. Toch is de link tussen virussen en terugkerende kanker dermate sterk dat vervolgonderzoek nodig is.
KWF Kankerbestrijding stelt financiering beschikbaar om dit verband dieper te analyseren. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar COVID-19, maar ook naar andere veelvoorkomende virussen zoals influenza.
Mogelijke gevolgen voor langdurige nazorg
De bevindingen zetten de medische wereld aan het denken. Als virusinfecties inderdaad dormant aanwezige kankercellen kunnen activeren, dan heeft dit mogelijk gevolgen voor de nazorg van ex-kankerpatiënten.
Artsen zouden in dat geval alert moeten zijn op verhoogd risico bij patiënten die recent een infectie hebben doorgemaakt. Of extra screening of monitoring nodig is, moet uit vervolgstudies blijken.
Vaccinatie en immuniteit mogelijk van invloed
Omdat de onderzochte gegevens betrekking hebben op het eerste coronajaar – vóór vaccinatie – is nog onduidelijk wat de rol is van immuniteit.
Vermeulen sluit niet uit dat vaccinatie het risico op heractivering verkleint, maar dat is nog niet wetenschappelijk vastgesteld. Deze vraag zal dan ook een belangrijk onderdeel vormen van het vervolgonderzoek dat nu wordt voorbereid.
Internationale samenwerking en maatschappelijke impact
Het onderzoek benadrukt het belang van internationale samenwerking op het gebied van kankerbestrijding en infectieziekten. Door inzichten uit laboratoriumonderzoek bij muizen te combineren met grootschalige bevolkingsdata, ontstaan nieuwe hypotheses over het gedrag van kankercellen.
Als uit verder onderzoek blijkt dat infecties daadwerkelijk de terugkeer van kanker kunnen versnellen, zal dat grote gevolgen hebben voor het beleid rond preventie, vaccinatie en nazorg.
