Je ziet hoe na weken van intensief onderhandelen eindelijk duidelijkheid is gekomen in de kabinetsformatie. D66, VVD en CDA kiezen definitief voor een minderheidskabinet zonder deelname van JA21. De beslissing viel op Landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum. Daar bereikten de partijleiders samen met informateur Rianne Letschert een akkoord. De drie partijen willen samen regeren, ondanks hun beperkte zetelaantal.
Bevestiging door Rob Jetten op De Zwaluwenberg
Je merkt dat Rob Jetten vrijdag bevestigde dat de knoop is doorgehakt. D66, VVD en CDA willen gezamenlijk een coalitie vormen. Samen beschikken zij over slechts 66 zetels in de Tweede Kamer. Toch kiezen zij bewust voor deze constructie. Volgens Jetten weegt bestuurbaarheid zwaarder dan het streven naar een numerieke meerderheid. Daarmee sluiten de partijen een lange periode van onzekerheid af.
Bewuste afwijzing van deelname JA21
Je ziet dat de vraag of JA21 alsnog mocht aanschuiven deze week centraal stond. Bij aankomst op De Zwaluwenberg liet Jetten donderdag al weten daar geen reden voor te zien. De VVD stond positiever tegenover deelname van JA21. Uiteindelijk speelde het CDA een doorslaggevende rol. Die partij concludeerde dat een minderheidskabinet zonder JA21 stabieler zou zijn. Jetten zei: “We hebben ook met elkaar de knoop doorgehakt dat we dat met zijn drieën willen doen: D66, VVD en CDA”.
Regeren zonder meerderheid vraagt nieuwe aanpak
Je begrijpt dat het formerende trio voor een zware uitdaging staat. Met een minderheid in de Kamer moet het kabinet voor elk wetsvoorstel steun zoeken. Dat geldt ook voor begrotingen en belangrijke hervormingen. Volgens Haagse bronnen is de kans op een formele gedoogconstructie “nihil”. Waarschijnlijk worden per dossier afspraken gemaakt met wisselende partijen. Dat vraagt voortdurende onderhandelingen en politieke flexibiliteit.
Teleurstelling bij Joost Eerdmans
Je ziet dat Joost Eerdmans teleurgesteld reageerde op het besluit. Hij zei: “Het is jammer, maar er is in ieder geval duidelijkheid.” Jetten belde hem vrijdagmiddag persoonlijk met het nieuws. Eerdmans noemde het besluit een gemiste kans. Hij vroeg zich af of dit recht doet aan de verkiezingsuitslag. “De stem van de rechtse kiezer wordt op deze manier zwaar ondervertegenwoordigd”, aldus Eerdmans.
Opvallende reactie van Geert Wilders
Je merkt dat de felste reactie kwam van Geert Wilders. Op X deelde hij zijn oordeel over de uitkomst van de formatie. Hij schreef: “Volgend jaar dus weer nieuwe verkiezingen.” Daarmee suggereert Wilders dat het minderheidskabinet weinig stabiliteit kent. Zijn partij eindigde nipt achter D66 bij de verkiezingen, maar bleef buiten de formatie.
Kwetsbare basis in de Tweede Kamer
Je ziet dat het nieuwe minderheidskabinet steunt op 66 van de 150 zetels. Daarmee is het kabinet kwetsbaar. Een motie van wantrouwen vanuit de oppositie kan voldoende zijn om het kabinet te laten vallen. Tegelijk biedt de constructie ruimte voor wisselende meerderheden. De komende periode zal moeten blijken of deze samenwerking standhoudt. De keuze markeert een nieuwe fase in de Nederlandse politieke geschiedenis.
