Je ziet hoe de stemming rond het beoogde minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten in korte tijd drastisch verandert. Waar aanvankelijk werd gesproken over een zakelijke en nuchtere samenwerking tussen D66, VVD en CDA, klinkt nu achter gesloten deuren een veel hardere toon. Binnen het politieke hart van het Binnenhof wordt zelfs gesproken over een interne strijd die het voortbestaan van het kabinet direct onder druk zet. De formatie is nog maar net afgerond, maar de eerste barsten zijn al zichtbaar.
Van pragmatisme naar wantrouwen
Je merkt dat nieuwe kabinetten normaal gesproken een korte periode van rust krijgen. Die ruimte lijkt dit minderheidskabinet nauwelijks te hebben. Al tijdens de afrondende gesprekken nam het vertrouwen tussen de partners zichtbaar af. Bronnen rond de onderhandelingen spreken van verhitte discussies, voortijdig beëindigde sessies en ministers-in-spe die elkaar openlijk verwijten maken.
Wat begon als een belofte van pragmatisch bestuur, blijkt lastig houdbaar zodra de inhoudelijke keuzes concreet worden. Vooral de vraag hoe miljarden euro’s verdeeld moeten worden, zorgt voor diepe tegenstellingen. Politiek gevoelige dossiers blijken minder flexibel dan gehoopt. Je ziet hoe wantrouwen sneller groeit dan overeenstemming.
Klimaatmiljarden als splijtzwam
Het meest explosieve dossier is zonder twijfel het klimaatbeleid. Democraten 66 blijft vasthouden aan de eerder afgesproken twintig miljard euro voor het natuur- en klimaatfonds. Voor Rob Jetten is dat bedrag essentieel om klimaatdoelen te halen, natuurherstel te financieren en toekomstige schade te beperken. Hij beschouwt dit fonds als een fundament van zijn politieke koers.
Daartegenover staat de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. Binnen de VVD klinkt stevige druk vanuit de achterban om koopkracht prioriteit te geven. Brandstofprijzen, energiebelasting en dagelijkse lasten drukken zwaar op huishoudens. De partij wil daarom een deel van het klimaatbudget inzetten om accijnzen te verlagen en burgers direct financieel te ontlasten.
Wat eerst leek op een discussie over het herschikken van bedragen, ontwikkelt zich tot een principiële strijd over richting. Je ziet hoe de vraag waar geld naartoe gaat, verandert in een debat over identiteit en prioriteiten van het kabinet.
Asielbeleid blijft een open zenuw
Ook het dossier asiel en migratie zorgt voor spanningen. De voorgestelde spreidingswet-light moet de opvang van asielzoekers eerlijker over gemeenten verdelen. Binnen het Christen-Democratisch Appèl groeit echter de weerstand tegen de praktische uitwerking. Lokale afdelingen vrezen verplichtingen zonder voldoende middelen of draagvlak.
Die zorgen bereiken direct Den Haag. CDA-onderhandelaars weigeren akkoord te gaan met regelingen die volgens hen lokaal niet uitvoerbaar zijn. Voor D66 ligt dit anders. Zonder duidelijke en afdwingbare afspraken dreigt de opvang vast te lopen, wat voor hen onacceptabel is. Je ziet hoe dit onderwerp uitgroeit tot een breekpunt tussen bestuurlijke haalbaarheid en principiële verantwoordelijkheid.
Zorgplannen vergroten de spanning
Naast klimaat en asiel zorgt ook de zorg voor onrust. Uitgelekte plannen over hogere eigen bijdragen hebben meerdere partijen nerveus gemaakt. Vooral het CDA en mogelijke steunpartners aan de linkerkant vrezen electorale schade. De zorg raakt vrijwel alle kiezersgroepen en ligt politiek uiterst gevoelig.
In een periode waarin veel huishoudens al kampen met stijgende vaste lasten, kunnen extra kosten voor patiënten zwaar vallen. Interne bronnen spreken van een “ijzige sfeer” zodra dit onderwerp op tafel komt. Zonder steun van delen van de oppositie zijn de zorgplannen bovendien nauwelijks uitvoerbaar. Dat vergroot de druk op de coalitie en maakt het dossier extra kwetsbaar.
Kwetsbaarheid van een minderheidskabinet
Je ziet hoe de constructie van een minderheidskabinet de situatie verder compliceert. Geen enkel voorstel kan zonder steun van oppositiepartijen door de Kamer worden geloodst. Dat dwingt tot compromissen, maar vergroot tegelijk de onderlinge spanning. Iedere concessie kan worden uitgelegd als zwakte richting de eigen achterban.
Politieke waarnemers wijzen erop dat minderheidskabinetten altijd fragiel zijn. In dit geval raken de grote dossiers direct aan de kernwaarden van de betrokken partijen. Dat maakt bewegen politiek riskant. Wat voor de ene partij een noodzakelijke aanpassing is, voelt voor de ander als een fundamenteel verlies.
Harde woorden achter gesloten deuren
Hoewel de meeste spanningen zich achter gesloten deuren afspelen, sijpelen steeds meer details naar buiten. In politieke kringen vallen woorden als crisis en oorlog zonder terughoudendheid. Officieel benadrukken betrokkenen dat gesprekken doorgaan en verschillen overbrugbaar zijn. Achter de schermen klinkt echter twijfel of iedereen de eindstreep samen wil halen.
Je ziet hoe het publieke beeld verschuift. Wat begon als een zakelijke samenwerking, krijgt trekken van een machtsstrijd over koers en overtuiging. De eerste weken blijken al bepalend voor het vertrouwen in het nieuwe kabinet.
Wat er nu op het spel staat
De komende weken worden cruciaal. Zonder doorbraken op klimaat, asiel en zorg dreigt het project vroegtijdig vast te lopen. Dat zou niet alleen politieke consequenties hebben, maar ook het vertrouwen van kiezers verder onder druk zetten. In een tijd van maatschappelijke onzekerheid is stabiliteit schaars.
Voor Rob Jetten ligt de lat hoog. Als beoogd premier moet hij aantonen dat hij kan verbinden in een verdeeld landschap. Tegelijk riskeren zijn coalitiepartners gezichtsverlies als zij te ver afwijken van hun eigen koers. Je ziet hoe elke keuze politieke winst of verlies kan betekenen.
Een kabinet onder hoogspanning
Wat begon als een pragmatische samenwerking tussen D66, VVD en CDA, ontwikkelt zich tot een strijd om richting en identiteit. De spanningen op het Binnenhof tonen hoe complex regeren is in een versnipperd politiek klimaat. De wittebroodsweken lijken voorbij voordat ze echt begonnen zijn.
Of het kabinet-Jetten deze interne crisis weet te overleven, hangt af van de bereidheid om scherpe keuzes te maken en pijnlijke compromissen te sluiten. Eén ding staat vast: de komende maanden bepalen niet alleen het lot van dit kabinet, maar ook het vertrouwen in de politieke stabiliteit van het land.
