Asielminister Marjolein Faber (64) staat voor een cruciale week waarin zij de verantwoordelijkheid draagt om maatregelen die de asielinstroom moeten beperken, door de ministerraad te loodsen. Deze maatregelen, mogelijk in de vorm van een nood- of spoedwet, moeten met steun van de kibbelende coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB worden aangenomen.
Faber, een vertrouweling van PVV-leider Geert Wilders, heeft zich inmiddels ontpopt tot een opvallende figuur, maar haar recente misstappen zorgen voor groeiende kritiek.
Felle uitspraken zorgen voor beroering
Kort na haar aanstelling als minister veroorzaakte Faber opschudding tijdens een besloten sessie op het ministerie. Ze gaf aan de asielinstroom vooral te willen beperken omdat volgens haar vooral jonge mannen naar Nederland komen die vrouwen lastigvallen.
Hoewel haar harde uitspraken niet geheel onverwacht waren gezien haar achtergrond bij de PVV, werd haar sterk afgeraden dergelijke uitlatingen als minister publiekelijk te doen. Haar positie zou anders snel onder druk komen te staan.
De minister met twee gezichten
Marjolein Faber loopt al lange tijd mee binnen de PVV, maar was niet de eerste keuze voor de functie van asielminister. Nadat partijgenoot Gidi Markuszower niet door de screening kwam, werd Faber naar voren geschoven.
Haar stevige taalgebruik uit haar tijd als Eerste Kamerlid heeft ze als minister nog niet losgelaten. Op het ministerie wordt ze gezien als leergierig, maar ook sterk beïnvloedbaar door Wilders.
Binnen de muren van het ministerie spreken ambtenaren gekscherend van ‘de wilde Marjolein dagen’, een verwijzing naar een bekende wijnactie, wanneer Faber na overleg met Wilders terugkeert met verrassende acties.
Zo stond ze na een overleg ineens met de marechaussee langs de snelweg, tot verbazing van betrokkenen die zich afvroegen wat ze daar precies deed.
Populariteit en cultstatus
Buiten de politieke arena in Den Haag genoot Faber aanvankelijk enige populariteit. Haar directe en bondige uitspraken leidden ertoe dat ze door sommigen als een cultfiguur werd gezien.
Haar strenge blik en opvallende kledingstijl, vaak bestaande uit een jasje en rok, leidden tot vergelijkingen met juffrouw Bulstronk uit de boeken van Roald Dahl. Binnen de PVV werd ze zelfs de ‘Ien Dales van de PVV’ genoemd, verwijzend naar de voormalig PvdA-politica.
Wat Faber onderscheidt van haar voorgangers bij de VVD, zoals Mark Harbers en Eric van der Burg, is haar beknoptheid. Waar de VVD’ers vooral druk bezig waren met pardonregelingen en opvangmogelijkheden, houdt Faber vast aan haar belofte om het ‘strengste asielbeleid ooit’ door te voeren.
Kritiek en misstappen
Ondanks haar stevige uitspraken blijven concrete resultaten in de asielketen voorlopig uit. Faber maakte de afgelopen weken enkele opvallende fouten. Zo gaf ze aan dat het mogelijk twee jaar zou duren voordat de dwangwet rond asiel ingetrokken kan worden.
Later moest ze echter terugkrabbelen en toegeven dat dit toch sneller kan. Critici beschuldigden haar van liegen, omdat ze deze uitspraken herhaaldelijk op verschillende momenten deed..
Faber komt steeds vaker in de problemen door onhandige uitspraken. Zo fantaseerde ze tijdens een bezoek aan Denemarken over terugkeerborden om migranten terug naar hun land te sturen, zonder duidelijk te maken of dit beleid was of slechts haar idee. De Kamer noemde het symboolpolitiek en floot de minister terug.
Asielplannen in de knel
Ook in haar brief aan de Europese Commissie, waarin ze Nederland’s wens voor een opt-out op het asielbeleid kenbaar maakte, stuitte Faber op problemen. Een dergelijke uitzonderingspositie zou alleen mogelijk zijn via een verdragswijziging, iets dat op dit moment niet op de agenda staat.
Bovendien bleek de brief ook nog eens verkeerd geadresseerd te zijn. Dit leidde opnieuw tot kritiek op haar aanpak en zorgde voor vragen over haar competentie.
Het meest beladen dossier van dit moment is de noodwet om de asielinstroom te beperken. Dit onderwerp zorgt voor felle discussies binnen de coalitie, vooral tussen de PVV en NSC.
Terwijl Faber hard blijft vasthouden aan de noodwet, dreigt de NSC de afspraak uit het regeerakkoord te blokkeren. Dit leidde tot verhitte gesprekken tussen de partijleiders. Vorige week kwamen zij opnieuw samen om de juiste route te bepalen en de spanningen te bedaren.
Politieke impasse dreigt
In de cruciale week waarin premier Dick Schoof hoopt de impasse te doorbreken, zorgt Faber voor meer verwarring. Ze verklaarde eerst dat haar werk aan de asielnoodwet afgerond was, maar moest hier snel op terugkomen.
Dit gebeurde nadat de fractievoorzitters van de coalitiepartijen aangaven het dossier nog niet te hebben gezien. De spanning binnen de coalitie is inmiddels zo hoog opgelopen dat de kans op een onherstelbare breuk steeds groter wordt.
Hoewel Faber als verantwoordelijke minister een wat teruggetrokken rol lijkt te spelen, zal haar invloed in de komende dagen cruciaal zijn. Zelf zegt ze gewend te zijn aan politieke druk en zich niet zomaar gewonnen te geven.
„Ik ben net als mijn huis in Florida, dat heeft ook vele orkanen doorstaan en staat nog steeds,” vertelde ze onlangs. Of haar politieke carrière deze storm ook overleeft, moet deze week nog blijken.
