Er zijn steeds meer oud-studenten met een studieschuld die voor DUO simpelweg niet meer te vinden zijn. Niet omdat ze ineens in rook opgaan, maar omdat ze verhuizen, reizen of jarenlang in het buitenland blijven zonder hun contactgegevens bij te werken.
En terwijl dat misschien klinkt als een administratief probleem, gaat het ondertussen om serieus geld. Achter de schermen groeit de irritatie in Den Haag, en daarom liggen er nu plannen op tafel om de regels rond bereikbaarheid en verjaring flink aan te scherpen.
Het groeiende gat in de terugbetaling
In een conceptwetsvoorstel van het ministerie van Onderwijs staat dat er in 2025 zo’n 21.000 oud-studenten als ‘zonder bekend woonadres’ geregistreerd stonden. Dat is grofweg één op de vijftig mensen met een studieschuld.
Het gevolg laat zich raden: als DUO iemand niet kan bereiken, wordt innen erg lastig. Inmiddels gaat het om ongeveer 170 miljoen euro aan studieschuld die niet geïnd kon worden. En dat bedrag stijgt sneller dan je zou verwachten.
Waarom het bedrag zo hard oploopt
De toename is opvallend: in 2018 lag het niet-geïnde bedrag nog rond de 76 miljoen euro. In een paar jaar tijd is dat dus meer dan verdubbeld. Niet door één oorzaak, maar door een optelsom van trends.
Jongeren trekken vaker de grens over voor werk, een tussenjaar, reizen of emigratie. Dat is op zichzelf logisch in een internationale arbeidsmarkt, maar voor DUO betekent het wel: minder adressen, minder contactmomenten en meer achterstanden.
Buitenland maakt handhaven een stuk lastiger
Wie in Nederland stopt met aflossen, krijgt uiteindelijk te maken met een incassotraject en in sommige gevallen een deurwaarder. Maar zodra iemand langdurig buiten Nederland woont, wordt dat proces een stuk ingewikkelder.
DUO heeft dan vaak geen actueel adres, telefoonnummer of e-mailadres. Herinneringen komen niet aan, officiële waarschuwingen blijven liggen en het wordt steeds moeilijker om vast te stellen waar iemand überhaupt bereikbaar is.
De verjaring die DUO inhaalt
Een belangrijk pijnpunt is de huidige verjaringstermijn. Als DUO vijf jaar lang geen contactmoment met de schuldenaar heeft, kan de studieschuld verjaren. Met andere woorden: de overheid kan het bedrag uiteindelijk niet meer opeisen.
Volgens het kabinet is dat een steeds groter financieel risico, juist nu meer oud-studenten langdurig wegblijven. Het systeem beloont onbedoeld het ‘verdwijnen’, terwijl mensen die netjes aflossen wél blijven betalen.
Bereikbaarheid moet straks geen keuze meer zijn
Om dat te doorbreken wil het kabinet een wettelijke bereikbaarheidsplicht invoeren. Studenten en oud-studenten met een studieschuld zouden verplicht worden om actuele contactgegevens door te geven en te blijven actualiseren.
Dat hoeft niet alleen een woonadres te zijn; ook een telefoonnummer of e-mailadres kan voldoende zijn. Het doel is simpel: DUO moet sneller kunnen schakelen als er betalingsachterstanden ontstaan, voordat iemand volledig van de radar verdwijnt.
Geen vast adres? Dan een contactpersoon
Voor mensen zonder vast woonadres, bijvoorbeeld door langdurige reizen, tijdelijke opvang of leven ‘tussen plekken in’, zoekt het voorstel naar een alternatief. Zij zouden een contactpersoon moeten kunnen aanwijzen die bereikbaar blijft.
Denk aan een ouder, familielid of goede vriend. Die persoon is niet automatisch verantwoordelijk voor de schuld, maar fungeert als vaste ingang voor communicatie. Zo wil het kabinet voorkomen dat iemand onvindbaar wordt door een zwervend bestaan.
Verjaringstermijn mogelijk naar tien jaar
Naast die bereikbaarheidsplicht wil het kabinet ook de verjaringstermijn verdubbelen: van vijf naar tien jaar zonder contactmoment. Dat geeft DUO aanzienlijk meer tijd om iemand te vinden en alsnog een traject te starten.
Vooral bij verhuizingen over de grens moet dat extra ‘ademruimte’ geven. Het idee daarachter: je voorkomt dat iemand jarenlang buiten beeld blijft, om vervolgens te ontdekken dat de schuld inmiddels automatisch is verdwenen.
Meer internationale samenwerking voor DUO
De plannen gaan verder dan alleen regels aanpassen. Het kabinet wil dat DUO makkelijker gegevens kan uitwisselen met buitenlandse instanties, omdat het opsporen van debiteuren in het buitenland nu vaak omslachtig of beperkt mogelijk is.
In de praktijk zou DUO bijvoorbeeld contactgegevens kunnen opvragen bij autoriteiten in België of Duitsland als iemand zich daar officieel vestigt. Andersom zouden die landen vergelijkbare verzoeken bij Nederland kunnen neerleggen.
Paspoortsignalering blijft een gevoelig onderwerp
DUO heeft nu al een zwaar middel achter de hand: paspoortsignalering. In uitzonderlijke gevallen kan een paspoort of identiteitskaart ongeldig worden verklaard of geweigerd bij ernstige wanbetaling en langdurige onbereikbaarheid.
Maar die aanpak is al jaren omstreden en volgens het kabinet vaak juridisch kwetsbaar en te zwaar. Daarom ligt de nadruk in de nieuwe plannen op preventie: zorgen dat iemand bereikbaar blijft, zodat zulke uiterste maatregelen minder nodig zijn.
Wat er nu gaat gebeuren met het voorstel
Belangrijk: het gaat nog om een conceptwetsvoorstel. Het plan staat open voor consultatie, wat betekent dat burgers, organisaties en experts opmerkingen kunnen insturen. Daarna beslist de politiek of en hoe de wet wordt aangepast.
Toch is de richting in Den Haag duidelijk: men verwacht dat het probleem zonder ingrijpen verder groeit. De combinatie van verjaring, beperkte samenwerking over de grens en de stijgende mobiliteit onder jongeren wordt gezien als een zwakke plek.
Waarom dit ook over vertrouwen gaat
Achter de cijfers zit ook een gevoelskwestie. Voor mensen die elke maand netjes aflossen, voelt het wrang als anderen door onbereikbaarheid aan betaling lijken te ontsnappen. Het kabinet benadrukt daarom het idee van eerlijkheid in het systeem.
Tegelijk roept strenger beleid ook vragen op: hoe ver mag de overheid gaan in het afdwingen van bereikbaarheid? De komende maanden zal blijken hoeveel draagvlak er is, en waar de balans komt te liggen. Laat ons op onze sociale media weten wat jij hiervan vindt.
Bron: menszine.nl
