De formatiegesprekken in Den Haag zijn pas net begonnen, maar de spanning is meteen voelbaar. PVV-leider Geert Wilders heeft het politieke speelveld op scherp gezet met een harde boodschap. Als zijn partij wordt uitgesloten van de formatietafel, zal de PVV volgens hem “te vuur en te zwaard” oppositie voeren. Met die woorden maakt Wilders duidelijk dat hij niet van plan is zich aan de zijlijn te laten zetten in het nieuwe politieke tijdperk.
Erkenning voor verkiezingswinst centraal
Wilders benadrukt dat de PVV, als een van de grootste partijen van Nederland, recht heeft op een volwaardige rol in de formatie. Volgens hem is het ondenkbaar dat de stem van ruim anderhalf miljoen kiezers wordt genegeerd. “Wij hebben een mandaat gekregen van het volk. Als dat niet wordt gerespecteerd, dan zullen we dat laten merken,” verklaarde hij tegenover journalisten.
De uitspraak kwam kort na gesprekken tussen verkenner Wouter Koolmees en verschillende partijleiders. Hoewel de PVV formeel is uitgenodigd, blijft het onduidelijk of andere partijen bereid zijn Wilders als serieuze coalitiepartner te behandelen. Zijn woorden markeren het begin van een formatie waarin oude politieke scheidslijnen opnieuw zichtbaar worden.
Weinig animo voor samenwerking met de PVV
Binnen Den Haag is de bereidheid om met de PVV te onderhandelen beperkt. D66, GroenLinks-PvdA en het CDA sluiten samenwerking vooralsnog uit. VVD-leider Dilan Yeşilgöz noemde een coalitie met Wilders “niet voor de hand liggend”. Toch waarschuwt Wilders dat uitsluiting van zijn partij politiek onverstandig is.
Volgens hem heeft de kiezer gekozen voor verandering: minder migratie, lagere lasten en meer veiligheid. Partijen die die boodschap negeren, ondermijnen volgens de PVV-leider het vertrouwen van de burger. “Wie onze stem wegwuift, vergroot de afstand tussen Den Haag en de mensen die het land draaiende houden,” aldus Wilders.
Oppositie klaar voor harde strijd
Wilders’ uitspraak “te vuur en te zwaard” zorgde maandag voor commotie. De PVV-leider bedoelde dat zijn partij elke linkse of centrumcoalitie scherp zal bekritiseren. “Als wij niet mogen meedoen, zullen we in de oppositie elke dag laten zien waar het fout gaat,” waarschuwde hij.
Een kabinet zonder de PVV noemde hij “een verraad aan de kiezer” en “oude politiek die doet alsof er niets veranderd is.” Wilders wil zich profileren als de stem van de uitgesloten kiezer, een strategie die hem in het verleden al vaker politieke winst opleverde.
D66 ziet toekomst in middenkabinet
Aan de andere kant pleit D66-leider Rob Jetten voor een middenkabinet met VVD, GroenLinks-PvdA en CDA. “We moeten stabiliteit en redelijkheid vooropstellen,” zei hij tegenover de pers. Die woorden schoten bij Wilders in het verkeerde keelgat. Volgens hem is de kiezer juist klaar met wat hij noemt “de bestuurlijke elite”.
“Traditionele partijen luisteren te veel naar Brussel en te weinig naar de gewone Nederlander,” sneerde hij. De tegenstelling tussen Wilders en Jetten onderstreept de verdeeldheid over de koers die Nederland de komende jaren moet varen.
Koolmees tussen twee politieke vuren
Verkenner Wouter Koolmees (D66) staat voor een bijna onmogelijke taak. Hij moet mogelijke coalities verkennen, terwijl de onderlinge verschillen groot zijn. Koolmees probeert een brug te slaan tussen centrumlinkse partijen en de rechtse flank, maar Wilders twijfelt openlijk aan zijn neutraliteit.
“Een verkenner van D66 is niet de verpersoonlijking van verandering,” zei Wilders scherp. Toch benadrukte hij bereid te zijn tot gesprek “met open vizier”, zolang de PVV niet bij voorbaat wordt uitgesloten.
Frustratie binnen de PVV-achterban
Binnen de achterban van de PVV groeit de frustratie over de manier waarop andere partijen omgaan met de formatie. Veel kiezers vinden dat de partij bewust buiten spel wordt gezet, ondanks haar sterke verkiezingsresultaat. Op sociale media klinkt woede over “oude politieke spelletjes” en “democratische schande.”
Ook JA21 en BBB steunen Wilders’ oproep voor eerlijke verkenningen. Caroline van der Plas benadrukte dat “Nederland genoeg heeft van uitgesloten meerderheden” en pleitte voor een formatie waarin de wil van de kiezer wordt gerespecteerd.
VVD onder druk van twee kanten
Voor de VVD is de formatie een wankel evenwicht. Yeşilgöz probeert te laveren tussen de druk van de rechterflank, die samenwerking met de PVV wil, en de roep vanuit het politieke midden om gematigd bestuur. Binnen de partij groeit de groep die vindt dat de VVD niet langer om Wilders heen kan.
Tegelijk vreest de partijtop voor reputatieschade in het buitenland en interne verdeeldheid. “We willen verantwoordelijkheid nemen, maar niet ten koste van onze principes,” verklaarde een woordvoerder. De positie van de VVD wordt daarmee cruciaal voor het verdere verloop van de formatie.
Linkse partijen houden de deur gesloten
Aan de linkerkant blijft de afwijzing van Wilders onverminderd hard. GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver sloot deelname aan een kabinet met steun van de PVV resoluut uit. “We verschillen fundamenteel over de rechtsstaat, migratie en de positie van minderheden,” zei hij.
Ook SP en Partij voor de Dieren weigeren samenwerking met de PVV. Toch groeit het besef dat een stabiele coalitie zonder Wilders moeilijk te realiseren is. Politieke waarnemers spreken van een patstelling die het land weken, zo niet maanden, kan verlammen.
Kiezers verdeeld over deelname van de PVV
Peilingen tonen een verdeeld beeld onder de bevolking. Een groot deel van de Nederlanders vindt dat Wilders een kans moet krijgen om te regeren, terwijl anderen vrezen dat zijn deelname internationale onrust veroorzaakt. Politieke analisten stellen dat Wilders handig inspeelt op dat sentiment door zich te profileren als stem van de uitgesloten burger.
Zijn strategie lijkt erop gericht om ook in de oppositie politiek te domineren. Door de druk op te voeren, hoopt hij dat partijen zich uiteindelijk genoodzaakt zien hem te betrekken bij de macht.
Formatie blijft op scherp
De komende weken worden bepalend voor het verdere verloop van de formatie. Verkenner Koolmees presenteert binnenkort zijn eerste verslag aan de Tweede Kamer met mogelijke coalitierichtingen. Daarna zal blijken of er ruimte is voor samenwerking of dat Nederland opnieuw afstevent op een politieke impasse.
Wilders blijft onverzettelijk: “Wij zijn bereid verantwoordelijkheid te nemen, maar niet om aan de zijlijn te blijven staan.” Of de PVV daadwerkelijk aan tafel mag schuiven, hangt af van de bereidheid van andere partijen. Eén ding is zeker: de politieke toekomst van Nederland blijft voorlopig allesbehalve rustig.
