Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verkeert in een ongemakkelijke situatie door de radicale standpunten van de nieuwe bewindslieden, Barry Madlener en Chris Jansen, beide afkomstig van de PVV.
De hoogste ambtenaar van het ministerie heeft in een interne mail aan zijn collega’s zijn zorgen geuit over de impact van de minister en staatssecretaris op het werkklimaat en de beleidsvoering binnen het departement. De ambtenaren voelen zich steeds meer vervreemd van de nieuwe koers.
De achtergrond van Madlener en Jansen
Madlener, voormalig raadslid voor Leefbaar Rotterdam, Europarlementariër en Tweede Kamerlid namens de PVV, vervult nu de rol van minister van Infrastructuur en Waterstaat. Op het eerste gezicht lijkt hij dankzij zijn achtergrond als makelaar in Rotterdam nog het meest te profiteren van zijn charme, wanneer hij collega’s uit Curaçao en Sint Maarten ontvangt.
Hoewel de coalitie het Caribisch deel van het Koninkrijk als “waardevol” beschouwt, staat Madlener’s partijleider Geert Wilders bekend om zijn scherpe uitspraken over deze gebieden, die hij ooit “schurkeneilanden” en “corrupte boevennesten” noemde.
Ondanks deze tegenstrijdigheden moet Madlener nu samenwerken met de landen binnen het Koninkrijk. Deze gespannen verhoudingen zorgen voor ongemak bij de ambtenaren, die zich afvragen hoe ze moeten omgaan met de conflictzoekende cultuur van de PVV binnen een departement dat doorgaans gericht is op consensus en praktische oplossingen.
Spanningen op het ministerie
Tijdens een kennismakingsbijeenkomst op 9 juli probeerde Madlener de zorgen van zijn ambtenaren weg te nemen. Samen met staatssecretaris Chris Jansen bedankte hij zijn collega’s voor de “hartelijke ontvangst” en benadrukte hij dat hij het ministerie als een “warm bad” ervoer.
Maar niet alle ambtenaren delen dit gevoel. De hoogste ambtenaar van het ministerie stuurde drie maanden later een geruststellende e-mail naar al het personeel na een “ongemakkelijke week”. De reden hiervoor: de negatieve media-aandacht voor de PVV-bewindslieden en de interne onrust.
De onrust binnen het ministerie had twee oorzaken. Allereerst leidde een beleidswijziging van minister Madlener met betrekking tot Schiphol tot de ziekmelding van een betrokken ambtenaar. Deze verandering zorgde voor spanning en onzekerheid binnen de organisatie.
Daarnaast ontstond er consternatie door een televisieoptreden van staatssecretaris Jansen. Tijdens dit optreden herhaalde hij zijn steun voor de omstreden uitspraak van Geert Wilders uit 2014. Wilders had destijds gezegd dat hij zou werken aan “minder Marokkanen” in Nederland. Voor deze uitspraak werd de PVV-leider later door de Hoge Raad veroordeeld.
Onveiligheid en ongemak
De hernieuwde steun van Jansen voor Wilders’ uitspraak zorgde voor een gevoel van onveiligheid onder de ambtenaren. De secretaris-generaal benadrukte in zijn e-mail dat hij de zorgen begrijpt en dat het zijn verantwoordelijkheid is om een veilige werkomgeving te waarborgen.
Hij wees erop dat de organisatie alleen succesvol kan zijn als iedereen zich gehoord en gezien voelt, en bood aan om met medewerkers in gesprek te gaan over hun gevoelens van onbehagen.
De ambtenaren hadden al twijfels over hun nieuwe bewindslieden toen het kabinet-Schoof werd gevormd. Deze onzekerheid werd alleen maar groter door de vraag of de geplande krimp van Schiphol nog zou doorgaan.
Dit beleid was zorgvuldig voorbereid en uitgebreid besproken met omwonenden. Madlener, die nu een belangrijke rol speelt, had als Kamerlid al eens aangegeven dat hij “gewoon meer groei” wilde. Dat standpunt is door de PVV nooit losgelaten, wat de zorgen verder voedt.
Madlener en de krimp van Schiphol
De beleidswijziging van Madlener ten aanzien van Schiphol was een belangrijk punt van discussie binnen het ministerie. De topambtenaar benadrukte in zijn e-mail dat een “breuk met het verleden” frustrerend kan zijn, maar dat het uiteindelijk de bewindslieden zijn die de koers bepalen.
Sommige ambtenaren reageerden echter kritisch op deze opmerking. Zij waren vooral verontwaardigd over de manier waarop de lobby van Schiphol en KLM de deur werd opengezet, wat volgens hen de werkelijke oorzaak van de problemen was.
Toch probeerde de secretaris-generaal de situatie te relativeren. Hij stelde dat een koerswijziging veerkracht en flexibiliteit van de ambtenaren vereist. Hoewel hij begrip toonde voor de zorgen, liet hij ook doorschemeren dat het aanpassingsvermogen van het ministerie belangrijk is voor het succes van de organisatie.
Onzekerheid blijft
De spanningen blijven voortduren, mede door Jansen’s uitspraken over de ‘minder Marokkanen’-uitspraak. In een televisie-uitzending van Goedemorgen Nederland herhaalde Jansen dat hij als persoon nog steeds achter de uitspraak staat, ondanks zijn functie als staatssecretaris.
Na politieke ophef en tussenkomst van premier Dick Schoof nam Jansen afstand van zijn eigen woorden en verklaarde dat deze niet het kabinetsbeleid weerspiegelden. Het ongemak op het ministerie is daarmee echter niet verdwenen.
De vraag blijft hoe het ministerie zich verder zal ontwikkelen onder de leiding van de PVV-bewindslieden. De ambtenaren bevinden zich in een lastig parket, waarin ze zich moeten aanpassen aan een nieuwe koers die haaks lijkt te staan op de waarden en normen die voorheen binnen het ministerie golden.
