Tijdens zijn wekelijkse persconferentie heeft premier Dick Schoof onbedoeld cruciale informatie gedeeld over een nieuwe NAVO-norm. Lidstaten moeten tegen 2032 vijf procent van hun bruto binnenlands product aan defensie besteden. Deze nieuwe norm is naar voren gebracht door Mark Rutte, inmiddels secretaris-generaal van de NAVO, die hierover een brief heeft gestuurd naar de aangesloten landen.
Volgens Schoof heeft Rutte in die brief gepleit voor een ingroeipad dat uitkomt in het jaar 2032. Hoewel het doel van vijf procent al eerder uitlekte via De Telegraaf, was het tijdspad tot nu toe niet officieel bekendgemaakt. Schoof leek te denken dat deze informatie al openbaar was en noemde het achtjaarlijkse traject tijdens de persconferentie. Daarmee bevestigde hij per ongeluk de lange-termijnvisie van de NAVO-top.
Opbouw van de uitgaven: meer dan alleen wapens
Niet de volledige vijf procent hoeft naar directe militaire middelen te gaan. Van de beoogde verhoging mag 3,5 procent besteed worden aan wat Schoof noemt ‘harde militaire uitgaven’. De overige 1,5 procent kan gebruikt worden voor onder meer digitale beveiliging en de aanleg van militaire infrastructuur. Dit geeft landen de ruimte om hun uitgaven breder te verdelen en toch aan de NAVO-norm te voldoen.
Reactie op Amerikaanse druk
De strategie van Rutte wordt in Brussel gezien als een diplomatiek antwoord op eerdere uitspraken van Donald Trump. De Amerikaanse president heeft meermalen aangedrongen op een volledige vijf procent aan zuivere defensie-uitgaven. Door nu ook ruimte te geven aan indirecte defensiegerelateerde investeringen, hoopt de NAVO-top tegemoet te komen aan zowel Amerikaanse wensen als de zorgen van Europese lidstaten over hun nationale begrotingen.
Besluitvorming volgt op NAVO-top in Den Haag
Het voorstel van Rutte is voorlopig nog een denkrichting. Tijdens de komende NAVO-top eind juni in Den Haag zal er inhoudelijk verder worden gesproken over deze nieuwe uitgavenstructuur. Dan moet blijken hoeveel steun het plan krijgt van de overige lidstaten en in welke vorm het wordt opgenomen in de officiële afspraken binnen het bondgenootschap.
Toekomstige defensiekoers zorgt voor debat
Met de onverwachte onthulling van Schoof staat de discussie over defensiebudgetten opnieuw op scherp. De verhoging van de norm betekent voor veel landen een forse financiële uitdaging. Tegelijkertijd benadrukt de NAVO het belang van investeringen in veiligheid, zeker gezien de huidige geopolitieke spanningen. Het komende jaar wordt cruciaal in het vormgeven van deze nieuwe koers.
