Je ziet hoe het voornemen van D66, VVD en CDA om samen een minderheidskabinet te vormen direct veel weerstand oproept. Uit een representatieve peiling van het Hart van Nederland-panel blijkt dat het draagvlak laag is. In totaal deden 3.184 mensen mee aan het onderzoek. Slechts 33 procent steunt deze regeringsconstructie. Zestig procent staat er uitgesproken negatief tegenover. Deze cijfers tonen een opvallend gebrek aan vertrouwen. Het plan begint daardoor met een zware politieke last. De legitimiteit staat vanaf het begin onder druk.
Groot contrast met eerdere formaties
Je merkt dat het geringe draagvlak extra opvalt door vergelijking met eerdere kabinetten. In dezelfde fase kon de vorige coalitie rekenen op 61 procent steun. Dat percentage ligt bijna twee keer zo hoog. Het contrast onderstreept hoe diep het wantrouwen nu zit. Veel mensen ervaren deze samenwerking als een stap terug. Het gevoel overheerst dat lessen uit eerdere politieke crises onvoldoende zijn meegenomen. De steun die nodig is om vertrouwen op te bouwen ontbreekt. Dat maakt de start kwetsbaar. De maatschappelijke basis oogt smal.
Twijfels over representatie van de kiezer
Je ziet dat het gevoel overheerst dat dit kabinet de verkiezingsuitslag niet weerspiegelt. Slechts 25 procent vindt dat de coalitie recht doet aan de stem van de kiezer. Zeventig procent is het daar nadrukkelijk mee oneens. Dat vertaalt zich in een zwak representatiegevoel. Slechts 27 procent voelt zich goed of enigszins vertegenwoordigd. Voor veel mensen voelt deze machtsconstructie afstandelijk. Het vergroot de kloof tussen politiek en samenleving. Vertrouwen lijkt hierdoor verder af te nemen.
Gevoel van verraad bij groot deel bevolking
Je merkt dat de cijfers weinig ruimte laten voor nuance. In totaal voelt 51 procent zich in de steek gelaten wanneer dit kabinet aantreedt. Nog eens 22 procent voelt zich niet vertegenwoordigd. Samen betekent dit dat bijna driekwart zich niet herkent in deze koers. Dat gevoel werkt door in het publieke debat. Het voedt cynisme en politieke vermoeidheid. Burgers ervaren minder verbinding met besluitvorming. Die afstand vormt een risico voor stabiliteit. Bestuur en samenleving raken verder uit elkaar.
Onvrede vooral sterk aan rechterzijde
Je ziet dat de grootste onvrede zich concentreert aan de rechterflank. Onder kiezers van PVV, JA21, FVD, BBB en SGP voelt 69 procent zich in de steek gelaten. Bij linkse kiezers ligt dat aandeel lager, maar blijft aanzienlijk. Daar voelt 42 procent zich verlaten. Deze verschillen benadrukken de politieke polarisatie. Het minderheidskabinet fungeert als splijtzwam. De tegenstellingen worden scherper. Compromissen worden lastiger. Het debat verhardt sneller dan bij eerdere formaties.
Interne twijfel binnen de VVD
Je merkt dat zelfs binnen de VVD de steun niet vanzelfsprekend is. Ondanks regeringsdeelname voelt 22 procent zich niet vertegenwoordigd. Nog eens 32 procent voelt zich expliciet in de steek gelaten. Samen betreft dit 54 procent van de eigen achterban. Slechts 51 procent staat positief tegenover samenwerking met D66 en CDA. Die verdeeldheid voedt twijfel over interne stabiliteit. Het zet druk op de partijtop. Interne spanning kan besluitvorming bemoeilijken. Dat vergroot de kwetsbaarheid van het kabinet.
Beperkt enthousiasme bij coalitiepartners
Je ziet dat D66 onder eigen kiezers meer steun geniet. Zeventig procent staat positief tegenover het kabinet. Bij het CDA ligt dat percentage op 56 procent. Toch ontbreekt ook daar onverdeeld enthousiasme. De steun lijkt voldoende om te starten. Voor langdurige stabiliteit is zij beperkt. Het politieke kapitaal bij aanvang blijft klein. Elke tegenslag kan zwaar wegen. Dat maakt het kabinet afhankelijk van zorgvuldig manoeuvreren. Fouten kunnen snel uitvergroot worden.
Weinig vertrouwen in lange levensduur
Je merkt dat het vertrouwen in de houdbaarheid bijzonder laag is. Slechts 11 procent verwacht dat het kabinet vier jaar zal volmaken. Bij het vorige kabinet was dat nog 28 procent. Dat vertrouwen is meer dan gehalveerd. Zelfs onder D66-stemmers verwacht slechts 28 procent een volledige termijn. Deze lage verwachting beïnvloedt het draagvlak. Politieke plannen krijgen minder krediet. De focus verschuift naar overleven. Dat beperkt de ruimte voor ambitieus beleid. Bestuurlijke onzekerheid overheerst.
Regeren zonder vaste meerderheid
Je ziet dat de gekozen constructie regeren complex maakt. De coalitie beschikt over geen vaste meerderheid. Voor elk wetsvoorstel is steun nodig in beide Kamers. Dat maakt besluitvorming kwetsbaar en traag. De kans op blokkades neemt toe. Onderhandelen wordt een constante noodzaak. Compromissen wisselen per onderwerp. Deze werkwijze vraagt veel politieke energie. De marges zijn klein. Elk conflict kan het proces verstoren. Stabiliteit blijft onzeker.
Felle oppositie zet toon
Je merkt dat de oppositie zich direct fel opstelt. Geert Wilders liet via X weten dat hij hard oppositie zal voeren.
“We gaan ze dan ook te vuur en te zwaard bestrijden.
Mogelijke bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid, het behoud van de spreidingswet en geen totale asielstop met intensieve nationale grensbewaking is een oorlogsverklaring aan Nederland. Jetten is nu al een ramp voor Nederland!”
Deze woorden zetten de verhoudingen op scherp. Het politieke klimaat verhardt. Samenwerking wordt lastiger. Het kabinet start met een duidelijke achterstand.
