Je merkt dat de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord nauwelijks is geland of de kritiek al breed losbarst. Mensen met een uitkering en lage inkomens reageren zichtbaar bezorgd op de plannen. Het minderheidskabinet kiest voor stevige hervormingen binnen sociale zekerheid, zorg en wonen. Die koers raakt miljoenen huishoudens direct. Vakbonden, belangenorganisaties en gemeenten spreken van groeiende onzekerheid. Het kabinet erkent pijnlijke gevolgen, maar benadrukt financiële houdbaarheid. Daarmee begint het debat over lastenverdeling pas echt.
Zorgen over sociale zekerheid nemen toe
Je ziet dat critici vooral wijzen op samenloop van maatregelen. Kortere uitkeringen, hogere zorgkosten en strengere toegang tot voorzieningen stapelen zich op. Volgens hen worden collectieve vangnetten dunner. Het kabinet stelt dat hervormingen nodig zijn voor toekomstbestendige financiën. Tegelijk wordt erkend dat effecten ingrijpend zijn. De spanning tussen noodzakelijkheid en rechtvaardigheid loopt hierdoor op. Voor veel huishoudens voelt de uitkomst onzeker. De maatschappelijke discussie verhardt zichtbaar.
WW verkort en AOW-leeftijd schuift op
Je leest dat de Werkloosheidswet maximaal één jaar gaat duren bij baanverlies. Dat is een forse verkorting ten opzichte van twee jaar. Het kabinet verwacht snellere terugkeer naar werk. Tegenstanders vrezen financiële stress, vooral voor oudere werkzoekenden. Daarnaast wordt de AOW-leeftijd vanaf 2033 gekoppeld aan levensverwachting. Hierdoor moeten mensen langer doorwerken. De geraamde besparing bedraagt 2,7 miljard euro per jaar.
Kwetsbare groep rond pensionering onder druk
Je merkt dat deskundigen wijzen op extra risico’s vóór pensionering. De combinatie van kortere WW en latere AOW vergroot inkomensonzekerheid. Vooral fysiek zwaar werkenden lopen risico. Het kabinet zegt dat aanvullende regelingen mogelijk blijven. Concrete uitwerkingen ontbreken echter. Dat vergroot onzekerheid bij werknemers. De jaren richting pensioen worden hierdoor spannender. Gemeenten vrezen extra druk op lokale ondersteuning.
Arbeidsongeschiktheid stevig hervormd
Je ziet dat ook arbeidsongeschiktheidsuitkeringen veranderen. De maximale uitkering wordt met twintig procent verlaagd. Dat geldt voor nieuwe en bestaande gevallen, met overgangsregelingen later. Daarnaast verdwijnt de hogere IVA-uitkering voor nieuwe instromers. Volledig arbeidsongeschikten krijgen dezelfde uitkering als anderen. Het kabinet noemt vereenvoudiging als voordeel. Belangenorganisaties spreken van verslechtering voor mensen zonder herstelperspectief.
Financiële zorgen bij langdurige ziekte
Je hoort zorgen over armoede en schulden bij langdurig zieken. Lagere uitkeringen drukken inkomens direct. Het kabinet erkent risico’s en verwijst naar gemeentelijke ondersteuning. Hoe die steun eruitziet blijft onduidelijk. Gemeenten vrezen extra taken zonder middelen. Voor betrokkenen voelt de toekomst ongewis. De spanning tussen beleid en uitvoering groeit.
Zorgkosten stijgen verder door
Je leest dat het eigen risico in 2027 stijgt naar 460 euro. Per behandeling geldt voortaan een maximum van 150 euro. Dat moet piekbelasting voorkomen. Toch ervaren verzekerden hogere lasten. Daarnaast verdwijnen zorgvormen uit het basispakket. Huishoudelijke hulp vervalt vanaf 2029. Voor wijkverpleging komt een eigen bijdrage.
Bezuinigingen raken het basispakket
Je ziet dat vrij verkrijgbare medicijnen niet langer worden vergoed. Ook op geneesmiddelen wordt fors bezuinigd. Het kabinet wil hiermee 150 miljoen euro besparen. Zorgorganisaties waarschuwen voor zorgmijding bij lage inkomens. Voor mensen met chronische klachten stapelen kosten zich op. De toegankelijkheid van zorg staat onder druk.
Preventie als tegenwicht gepresenteerd
Je merkt dat het kabinet inzet op preventie. Er komt 35 miljoen euro voor vaccinatieprogramma’s. Ook wordt een suikertaks ingevoerd op frisdrank. Daarnaast stijgt de minimumleeftijd voor sigaretten naar 21 jaar. Datzelfde geldt voor werken in de seksindustrie. Het kabinet verwacht lagere zorgkosten op lange termijn.
Twijfels over effect op korte termijn
Je ziet dat critici het belang van preventie erkennen. Zij betwijfelen echter de korte termijn impact. Preventie werkt vooral later. Voor mensen die nu zorg nodig hebben verandert weinig. De lasten stijgen direct. Dat verschil voedt onvrede. De balans tussen besparen en beschermen blijft precair.
Toeslagenstelsel ingrijpend vereenvoudigd
Je leest dat kinderbijslag en kindgebonden budget samengaan. Er komt één vast bedrag per kind. Dit moet fouten en terugvorderingen voorkomen. Extra middelen moeten schulden voorkomen. Voor werkende ouders wordt kinderopvang vrijwel gratis. Betalingen lopen rechtstreeks via opvangorganisaties. Het kabinet verwacht hogere arbeidsparticipatie.
Herstel toeslagenaffaire blijft prioriteit
Je ziet dat de toeslagenaffaire doorwerkt. Er komt een aparte staatssecretaris voor herstel. Het kabinet belooft structurele lessen. Slachtoffers moeten sneller worden geholpen. Het vertrouwen herstellen blijft cruciaal. Die belofte wordt nauwlettend gevolgd door gedupeerden.
Asielbeleid kiest scherpere koers
Je merkt dat het akkoord ook asielprocedures aanscherpt. Bij hoge instroom kan tijdelijk een stop volgen. Dit geldt ook voor nareis bij subsidiaire bescherming. Uitzonderingen blijven mogelijk. De spreidingswet blijft om opvang te verdelen. Gemeentelijke weerstand blijft echter groot.
Europese inzet gericht op beheersing
Je leest dat Nederland inzet op opvang buiten Europa. Het land neemt geen extra vluchtelingen over. Wel blijft financiële steun bestaan bij tekortschietende opvang. Deze combinatie moet instroom beheersbaar houden. Juridische houdbaarheid blijft aandachtspunt. Debatten hierover worden fel.
Woningmarkt als speerpunt gepresenteerd
Je ziet dat de hypotheekrenteaftrek behouden blijft. Voor investeerders daalt overdrachtsbelasting naar 7 procent. Het kabinet wil woningbouw stimuleren. Gemeenten krijgen meer ruimte voor splitsen en optoppen. Permanente bewoning van vakantieparken wordt toegestaan. De focus ligt op betaalbare woningen.
Twijfels over betaalbaarheid blijven
Je merkt dat kritiek aanhoudt. Versoepeling kan ruimtelijke kwaliteit aantasten. Meer bouw betekent niet automatisch lagere prijzen. Starters en lage inkomens volgen dit nauwgezet. Het effect blijft onzeker. De spanning tussen snelheid en kwaliteit groeit.
Sociale huur onder strengere controle
Je leest dat sociale huur strenger wordt gecontroleerd. Er komt een vermogenstoets en jaarlijkse inkomenscheck. Corporaties mogen meer woningen verkopen. Opbrengsten gaan naar nieuwbouw. Huurdersorganisaties vrezen krimp van voorraad. Vooral steden voelen de druk.
Minderheidskabinet zoekt wisselende steun
Je ziet dat het kabinet 66 zetels heeft. Voor elk voorstel is steun nodig. Compromissen zijn onvermijdelijk. De formatie verliep snel na oktober 2025. Na verkenning door Wouter Koolmees namen Sybrand Buma en Hans Wijers het over. Na hun vertrek leidde Rianne Letschert de gesprekken.
Debat zal maanden doorgaan
Je merkt dat voortijdige lekken het debat hebben aangewakkerd. Voorstanders benadrukken discipline. Tegenstanders voelen zich bevestigd. De komende maanden bepalen welke plannen wet worden. Voor lage inkomens blijft onzekerheid groot. Het akkoord is pas het begin van een lange strijd.
