De halvering van het eigen risico, een van de belangrijkste beloften van het kabinet Schoof en de PVV, lijkt voorlopig van de baan. Minister van Volksgezondheid Jan Anthonie Bruijn (VVD) laat weten dat de wet pas ná de verkiezingen naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarmee is het onzeker of de verlaging van het eigen risico in 2027 nog haalbaar is, zoals eerder werd beloofd.
Belofte onder druk door politieke vertraging
Het eigen risico bepaalt welk bedrag je zelf betaalt voor zorgkosten, en is al jaren onderwerp van discussie. Tijdens de verkiezingscampagne van 2023 beloofde Geert Wilders volledige afschaffing van het bedrag, maar dat plan sneuvelde tijdens de formatie. Uiteindelijk werd afgesproken om het eigen risico vanaf 2027 te halveren, van 385 naar 165 euro per jaar.
Voormalig minister van Volksgezondheid Fleur Agema (PVV) kreeg destijds de opdracht om die belofte waar te maken. “Het is heel belangrijk dat dit goed geregeld gaat worden,” benadrukte ze eerder. Nu ligt de verantwoordelijkheid bij haar opvolger Bruijn, die het wetsvoorstel nog altijd niet heeft ingediend.
Agema uit zorgen over voortgang wetsvoorstel
Fleur Agema laat in gesprek met RTL Nieuws weten zich zorgen te maken over de trage voortgang. “Ik vraag me wel af waar de wet nu blijft. Want je moet wel een beetje vaart maken om die deadline van 2027 te kunnen halen,” zegt ze.
Minister Bruijn reageert dat de Raad van State om verduidelijking van enkele onderdelen heeft gevraagd. “Het wetsvoorstel wordt binnenkort voorgelegd aan de ministerraad en kan daarna worden aangeboden aan de Tweede Kamer,” aldus de minister.
Onzekerheid over politieke steun na verkiezingen
Hoewel momenteel nog een Kamermeerderheid de halvering steunt, kan dat na de verkiezingen veranderen. PVV, GroenLinks-PvdA, BBB, SP, DENK, Partij voor de Dieren en FVD willen het eigen risico verlagen naar 165 euro of zelfs volledig afschaffen. D66, ChristenUnie, NSC en SGP vinden dat het bedrag van 385 euro moet blijven.
Daar tegenover staan partijen die juist verhoging overwegen. VVD, CDA, JA21 en Volt pleiten voor een stijging naar 440 euro per jaar. CDA-leider Henri Bontenbal verdedigt dat standpunt: “Het lijkt sympathiek, maar uiteindelijk zal de zorgvraag toenemen. En als het personeelstekort in de zorg al groot is, vergroot je dat probleem alleen maar. Daarom vinden wij dit onverstandig.”
Balans tussen zorg en defensie veroorzaakt spanning
De discussie over het eigen risico raakt aan bredere begrotingskeuzes. Verschillende partijen willen minder geld naar zorg laten gaan om meer te kunnen investeren in defensie. Oud-minister Agema noemt dat onacceptabel. “Veel partijen zien het als een perfecte pot met geld om uit te pakken voor de NAVO-norm. Maar stel je voor dat er echt een oorlogsdreiging is, dan hebben we toch met z’n allen de zorg nodig?”
Ook Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) steunt dat geluid. Hij benadrukt dat de halvering van het eigen risico mensen helpt sneller medische hulp te zoeken. “Door het halveren van het eigen risico is er veel minder een drempel voor mensen om medische zorg te zoeken als het nodig is,” aldus Timmermans.
Raad van State waarschuwt voor ongewenste bijeffecten
De Raad van State heeft echter bedenkingen bij de financiële effecten. Volgens het adviesorgaan kunnen vooral kwetsbare burgers met lage inkomens er juist op achteruitgaan. Door het halveren van het eigen risico stijgt de zorgpremie naar verwachting met ongeveer 200 euro per jaar.
Die stijging wordt gecompenseerd via lagere inkomstenbelasting, maar dat blijkt onvoldoende voor gezonde mensen met een laag inkomen. Zij betalen daardoor per saldo meer dan voorheen. Deze kritiek maakt het voor minister Bruijn lastig om het wetsvoorstel zonder aanpassingen door te voeren.
Teleurstelling binnen de PVV blijft groot
Agema blijft teleurgesteld dat ze als minister de grote PVV-belofte niet heeft kunnen waarmaken. Volgens haar lag dat niet aan gebrek aan inzet, maar aan de omstandigheden. “Het waren de vier partijleiders die besloten hebben op te houden. En ik stond erbij en ik keek ernaar,” zegt ze. Ze blijft ervan overtuigd dat de halvering was gelukt als de formatie langer had geduurd. “Jazeker, want ik heb alles op koers gehouden.”
Voorlopig is er geen duidelijkheid. Of Nederlanders vanaf 2027 daadwerkelijk minder hoeven te betalen voor zorg, hangt af van de politieke verhoudingen na de verkiezingen. Wat ooit een harde belofte leek, is inmiddels een onzeker project geworden.
