Steeds meer Nederlanders stappen naar de notaris om een testament op te stellen. Niet alleen om hun eigen rust te vinden, maar vaak ook om hun nabestaanden een belastingvoordeel te bieden. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) rapporteert een groei van 7% in afspraken voor testamenten in 2023. Het opstellen van een testament kan juridische problemen voorkomen en financiële voordelen opleveren, vooral in complexe gezinssituaties.
Waarom een testament onmisbaar kan zijn
Een testament kan onnodige conflicten en rechtszaken vermijden. Notaris Marianne van der Laak, met 32 jaar ervaring, legt uit dat samengestelde gezinnen vandaag de dag steeds vaker voorkomen. Ze stelt: “Mensen denken niet altijd goed na over de toekomst, wat tot schrijnende situaties kan leiden.” Van der Laak benadrukt dat het benoemen van een voogd voor minderjarige kinderen essentieel is. Zonder deze regeling beslist de rechter, wat tijd kost en vaak voor familieruzies zorgt.
Notaris Fleur van de Venne voegt toe dat het aanwijzen van een executeur ook een belangrijke reden is om een testament op te stellen. Deze persoon regelt de nalatenschap, en zonder zo’n aanwijzing zijn de wettelijke erfgenamen verantwoordelijk, wat niet altijd gewenst is.
De fiscale voordelen van een testament
Een testament biedt mogelijkheden om erfbelasting te verlagen. Vooral voor ongetrouwde samenwoners is het raadzaam, aldus Van der Laak. Zonder samenlevingscontract of testament kan vermogen naar de kinderen of ouders van de overledene gaan. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap volgt een ‘wettelijke verdeling’, waarbij kinderen een vordering op de overblijvende ouder krijgen. Dit kan echter tot financiële problemen leiden, aangezien de kinderen direct belasting moeten betalen, ook als de erfenis in een woning vastzit.
Fiscalist Suzan van Mook onderstreept de problemen die deze belastingdruk met zich meebrengt: “Als je ziet wat voor financiële problemen daarmee ontstaan…”. Voor velen is het vermijden van deze belasting een belangrijke reden om een testament te overwegen. Met een testament kunnen erfgenamen de belasting vaak verminderen of uitstellen, een wenselijke optie als de erfenis nog in vastgoed vastligt.
Slimme constructies om erfbelasting te verlagen
Er zijn verschillende manieren om erfbelasting te besparen. Van Mook raadt bijvoorbeeld een ‘tweetrapsmaking’ aan, waarbij de langstlevende partner als enige erfgenaam wordt benoemd en de kinderen als toekomstige erfgenamen. De partner kan belastingvrij tot €795.156 erven, vergeleken met slechts €25.187 voor kinderen. Bij het overlijden van de langstlevende ontvangen de kinderen dan twee erfenissen: van beide ouders, waarover zij dan pas belasting betalen.
In andere gevallen kan het juist voordelig zijn om de kinderen vrijwel als enige erfgenaam aan te wijzen, aldus Van der Laak. Hierbij erft het vermogen op papier naar de kinderen, die een vordering op de langstlevende partner hebben. Door rente op deze vordering bij te tellen, wordt het vermogen op papier verminderd, wat uiteindelijk minder erfbelasting oplevert.
Extra erfgenamen en legaten benutten
Veel mensen maken ook gebruik van zogeheten ‘opvul-legaten’. Hierbij worden belastingvrijstellingen van kinderen, kleinkinderen en andere erfgenamen optimaal benut. Volgens Van der Laak nemen ouderen soms een legaat op voor kleinkinderen, die een vrijstelling hebben van €25.000. Daarbij wordt vaak een bewindsregeling opgenomen, zodat jongere erfgenamen het bedrag niet op jonge leeftijd verspillen.
Woningconstructies en belastingvoordeel
Voor mensen met een woning kunnen erflaters overwegen om de eigendom en het vruchtgebruik te scheiden. Hierbij wordt de woning bij overlijden direct eigendom van de kinderen, terwijl de langstlevende partner er levenslang mag blijven wonen. De erfbelasting voor de kinderen wordt verminderd met de belasting die de partner betaalt voor het vruchtgebruik. Dit is vooral voordelig wanneer de woningwaarde stijgt, aangezien de erfgenamen geen belasting over de waardestijging betalen.
Van Mook adviseert echter om verstandig om te gaan met deze belastingbesparende instrumenten. “Uiteindelijk bestaat er een hele trukendoos om erfbelasting te besparen. Maar mensen moeten beseffen waar ze aan beginnen. Voor je eigen gemoedsrust en die van je nabestaanden is eenvoud soms belangrijker dan fiscale optimalisatie.”
Wat betekent dit voor jou?
Overweeg je zelf een testament op te stellen? Een goede planning kan veel problemen voor jouw nabestaanden voorkomen en mogelijk belasting besparen. Door tijdig langs de notaris te gaan, creëer je rust voor jezelf en je dierbaren.
