De tweede helft van november belooft een opvallende weersverandering. Een krachtige noordelijke luchtstroom kan koude lucht vanuit de poolstreken naar de Lage Landen brengen. Dit betekent niet alleen vorstnachten, maar ook kans op sneeuw.
Drukverdeling boven Noord-Europa speelt sleutelrol
Deze omslag wordt veroorzaakt door een bijzondere drukverdeling. Hoge druk boven IJsland en lage druk boven Scandinavië zorgen voor een noordcirculatie die koude lucht richting Nederland kan sturen. De oorsprong van deze ijskoude lucht ligt nabij Spitsbergen, waar op vijf kilometer hoogte temperaturen van min 40 graden zijn gemeten.
Halverwege november wordt een sterke stijging van de luchtdruk bij IJsland verwacht, terwijl de luchtdruk boven Scandinavië juist flink daalt. Dit patroon opent de weg voor koude poollucht om via Schotland richting de Benelux te stromen.
Koude lucht mengt zich met Noordzeelucht
In eerste instantie warmt de koude lucht op boven de relatief warme Noordzee. Zodra deze luchtmassa’s echter botsen met koude bovenlucht, kan sneeuwvorming plaatsvinden. Kleine lagedrukgebieden vergroten deze kans. Vooral als deze systemen gunstig gepositioneerd zijn, is er kans op sneeuw die mogelijk enkele centimeters dik blijft liggen.
De koude lucht koelt aan het zeeoppervlak geleidelijk verder af, maar blijft aanvankelijk iets boven het vriespunt. Wanneer de lagedrukgebieden zich ver genoeg naar het zuiden verplaatsen, kunnen we rond 20 november een echte winterse verrassing verwachten.
Herinnering aan eerdere vroege winters
Vorig jaar liet de winter zich eind november al vroeg zien, met een paar dagen sneeuw en lage temperaturen. Vooral tijdens de laatste tien dagen van die maand konden winterliefhebbers genieten van een witte wereld. Dit soort koudegolven duren zelden langer dan een week, waarna zachtere lucht het vaak weer overneemt.
Ongebruikelijk gedrag van de straalstroom
Een opvallende factor dit seizoen is het afwijkende gedrag van de straalstroom. Normaal gesproken stuurt deze krachtige luchtstroom westelijke depressies en milde lucht naar onze regio. Dit jaar buigt de straalstroom echter sterk af via Newfoundland richting de Azoren. Dit ongebruikelijke patroon draagt bij aan de huidige koudegolf.
Als deze situatie aanhoudt, kan december mogelijk ook interessante weerontwikkelingen brengen. Een terugkeer naar het normale patroon van de straalstroom zou echter snel een eind kunnen maken aan de winterse kou.
Kans op natuurijs blijft klein
Hoewel deze koude periode kansen biedt voor sneeuw en vorst, blijft langdurige winterkou zoals in de jaren 1965, 1985 en 1993 onwaarschijnlijk. Destijds bleven de temperaturen zelfs overdag diep onder nul, wat zorgde voor dik natuurijs. Eind november 1993 kon er zelfs geschaatst worden bij temperaturen van min 4 graden.
Dit jaar lijkt een dergelijke extreme kou niet aan de orde. Toch biedt het huidige weerbeeld winterliefhebbers hoop op een aantal mooie koude dagen in november.
