De beurs houdt van verhalen die je in één avond kunt doorvertellen. Een nieuwe golf technologie, een paar spectaculaire groeicijfers en het gevoel dat je er nú bij moet zijn. Kunstmatige intelligentie past daar naadloos in, maar het enthousiasme krijgt ineens een stevige realitycheck.
Niet omdat AI geen toekomst heeft, juist omdat die toekomst inmiddels zo groot is gemaakt dat de lat gevaarlijk hoog ligt. En als verwachtingen en geldstromen elkaar blijven opjagen, kan dat volgens een bekende waarnemer sneller misgaan dan veel mensen denken.
Een oude bekende trekt opnieuw aan de bel
Robert Peston, politiek redacteur bij ITV News, mengt zich opnieuw in het gesprek over financiële risico’s. Hij is geen random commentator: Peston werd in het verleden juist bekend doordat hij vroegtijdig onrust signaleerde vóór de crisis van 2008 echt losbarstte.
In Britse media waarschuwt hij nu dat we binnen één tot twee jaar wereldwijd een forse financiële schok kunnen krijgen. Niet door banken die omvallen of een nieuwe pandemie, maar door een AI-hype die te hard groeit.
Waarom juist AI volgens hem een risicogebied is
Wat Peston’s waarschuwing opvallend maakt: hij wijst niet naar één overgewaardeerd bedrijf. Zijn punt zit in de omvang van de investeringstrein. Overal ter wereld vloeit kapitaal naar AI, van startups tot de grootste techbedrijven.
En AI is meer dan ‘slimme software’. Het vraagt om datacenters, chips en gigantische rekenkracht, en daar hangt een energierekening aan vast. Precies die brede keten, zegt Peston, maakt het risico groter dan alleen tech-aandelen.
Niet alleen apps, maar ook beton, stroom en koeling
Een chatbot of AI-assistent is het zichtbare topje van de ijsberg. Daaronder zit een infrastructuur die gebouwd, uitgebreid en gekoeld moet worden, dag en nacht. Dat betekent projecten in bouw, netwerken en energievoorziening.
Volgens Peston kan juist daar ‘overspanning’ ontstaan: landen en bedrijven proberen tegelijk op te schalen, terwijl stroomnetten en energiecapaciteit niet overal even snel kunnen meegroeien. Als de opbrengsten tegenvallen, kan de klap breed voelbaar zijn.
De vergelijking met 1929 komt niet uit de lucht vallen
Peston trekt een stevige parallel met het sentiment in de aanloop naar de crash van 1929. Het is vooral bedoeld als waarschuwing voor euforie die zichzelf versterkt: iedereen is bang om de volgende grote sprong te missen.
In zo’n sfeer worden rekensommen soms minder belangrijk dan geloof. Geloof dat AI alles verandert, alles winstgevender maakt en dat je dus móét instappen. Maar markten kunnen hard draaien zodra dat geloof botst met de realiteit.
LEES OOK:Aanpassing statiegeld: kabinet komt met grote veranderingen die iedereen moet weten
De kernvraag: levert AI genoeg op voor al dat geld?
Volgens Peston is de hamvraag simpel: investeringen mogen groot zijn, zolang het rendement uiteindelijk meekomt. Alleen twijfelt hij of de winsten straks net zo snel binnenkomen als nu al in koersen, plannen en verwachtingen verwerkt lijkt.
AI kan productiviteit verhogen, maar dat betekent niet automatisch snelle, brede winst voor iedereen. Als opbrengsten achterblijven, kunnen bedrijven die zwaar leunen op leningen of durfkapitaal in de problemen komen, met een mogelijke kettingreactie tot gevolg.
Waarom zijn waarschuwing extra aandacht krijgt
Dat Peston nu weer wordt aangehaald, heeft ook met zijn trackrecord te maken. Hij zegt dat hij in het voorjaar en de zomer van 2007 al bleef wijzen op zwakke plekken in de bankensector, ruim voordat het echt escaleerde.
Destijds kreeg hij volgens eigen zeggen tegenwind en werd hij weggezet als iemand die paniek zaaide. Achteraf bleek die timing niet zo gek, en dat maakt dat mensen nu sneller meeluisteren wanneer hij opnieuw systeemrisico’s ruikt.
Ook bij corona zag hij vroeg dat het serieus was
Peston verwijst daarnaast naar eind 2019, toen de eerste signalen uit Wuhan kwamen over een onbekend virus. Terwijl het voor velen nog als ‘ver weg’ voelde, zegt hij dat hij bleef aandringen om het niet te onderschatten.
Dat verhaal bewijst niet dat hij altijd gelijk zal krijgen, maar het laat wel zien waar zijn focus ligt: problemen die niet klein blijven, maar overslaan naar de rest van het systeem. En precies zo bekijkt hij nu de AI-hausse.
Meer dan beurskoersen: ook werk en samenleving
Interessant is dat Peston zijn scenario niet beperkt tot aandelen en grafieken. Hij verwacht dat AI de arbeidsmarkt stevig kan opschudden, omdat systemen steeds meer taken aankunnen die nu nog door mensen worden gedaan.
De ongemakkelijke vraag is dan: wat als er minder ‘gewone banen’ terugkomen dan er verdwijnen? Technologie creëert vaak nieuw werk, maar de overgang kan pijnlijk zijn als die sneller gaat dan omscholing, regels en bedrijven kunnen bijbenen.
Wat als baanverlies ook de overheid raakt?
Peston ziet nóg een laag: overheidsfinanciën. Als meer mensen minder verdienen of werk verliezen, dalen belastinginkomsten. Dat heeft gevolgen voor alles wat we samen betalen, zoals zorg, onderwijs en sociale zekerheid.
In zijn somberste scenario ontstaat een dubbele druk: tegenvallende AI-winsten die investeringen laten afkoelen én maatschappelijke onrust door snelle veranderingen op de werkvloer. Daarom noemt hij dit geen nicheverhaal, maar iets dat iedereen kan voelen.
Geen doemdenken, maar een oproep tot nuchterheid
Peston benadrukt dat hij geen beroepspessimist wil zijn. Hij noemt zichzelf juist optimistisch: door risico’s eerlijk te benoemen, kun je ze soms afzwakken of zelfs voorkomen. AI ziet hij als een revolutie met enorme kansen.
Maar revoluties hebben bijwerkingen. Overheden, bedrijven en beleggers moeten volgens hem rekening houden met schommelingen, teleurstellingen en sociale gevolgen. Je hoopt dat het meevalt, maar vooruitdenken is beter dan verrast worden.
LEES OOK:D66-minister onder vuur: nieuwe onthulling zorgt voor ophef
Wat kunnen we hier als lezer mee?
Of Peston gelijk krijgt, weet niemand. Wel raakt zijn waarschuwing een gevoel dat veel mensen herkennen: AI is overal, het geld stroomt richting alles wat ermee te maken heeft, en de belofte klinkt soms bijna te mooi om waar te zijn.
De komende jaren moeten uitwijzen of opbrengsten snel genoeg groeien om de investeringsstorm te dragen. Tot die tijd helpt het om hype en werkelijkheid uit elkaar te houden. Denk jij dat we richting een bubbel gaan? Reageer via onze sociale media.
