Een groeiend aantal statushouders blijkt sociale huurwoningen, verkregen via een urgentieverklaring, door te verhuren aan derden. Dit gebeurt volledig buiten de regels om en levert hen maandelijks flinke winst op. Uit een undercoveronderzoek van het Algemeen Dagblad blijkt dat de onderhuurconstructies actief worden aangeboden via Arabischtalige Facebook-groepen, met maandbedragen die variëren van 400 tot 1500 euro.
Van sociale huurwoning naar verdienmodel
Een schrijnend voorbeeld uit het onderzoek toont een Syrische man die een studio in hartje Amsterdam huurt van woningcorporatie Ymere voor 700 euro per maand. Diezelfde studio wordt door hem doorverhuurd voor het dubbele bedrag, terwijl hij zelf bij zijn vrouw woont.
Zij beschikt eveneens over een toegewezen woning. Het stel maakt daarmee dubbel gebruik van sociale voorzieningen, waarbij één woning inmiddels als inkomstenbron dient. Ook elders duiken vergelijkbare gevallen op. In Maassluis biedt een andere statushouder een kamer aan voor 500 euro, terwijl hij zelf drie slaapkamers bezet houdt.
Misbruik van voorrang zorgt voor oneerlijkheid
De woningen die nu worden onderverhuurd, zijn toegewezen met een urgentieverklaring. Deze regeling is bedoeld om erkende vluchtelingen versneld aan onderdak te helpen, zodat zij kunnen integreren in de samenleving.
Ze krijgen hiermee voorrang boven reguliere woningzoekenden, die vaak jarenlang op een wachtlijst staan. Het onderzoek legt nu bloot hoe een deel van deze doelgroep die regeling doelbewust misbruikt. Onderhuur blijkt plaats te vinden in onder andere Amsterdam, Capelle aan den IJssel, Rotterdam en Maassluis.
Woningcorporaties bevestigen toenemend probleem
Woningcorporaties zoals Ymere, Maasdelta en Havensteder reageren bezorgd en noemen het onderverhuren van sociale huurwoningen ronduit illegaal. De fraude is moeilijk te controleren, maar komt wel regelmatig voor.
In Rotterdam schat Havensteder dat in zo’n tien procent van hun woningen sprake is van woonfraude. Dat juist statushouders zich hieraan schuldig maken, wordt als extra schrijnend ervaren, omdat zij op basis van urgentie eerder toegang krijgen tot een woning dan anderen.
Gebrek aan toezicht werkt misbruik in de hand
Volgens de betrokken woningcorporaties werkt het huidige systeem misbruik in de hand. De beschikbare woningen zijn schaars en het doorverhuren haalt deze onzichtbaar uit het systeem.
Hierdoor loopt de wachttijd voor duizenden andere woningzoekenden verder op. De verontwaardiging groeit, en met name woningcorporaties pleiten voor stevigere handhaving, intensievere controles en betere samenwerking met gemeenten om misstanden sneller aan te kunnen pakken.
Woonbeleid onder druk, roep om herziening groeit
De illegale praktijken hebben niet alleen invloed op de beschikbaarheid van woningen, maar ondermijnen ook het vertrouwen in het systeem. Voor mensen die al jarenlang op een woning wachten, voelt het als een klap in het gezicht dat anderen een toegewezen woning gebruiken om geld te verdienen.
De roep om een herziening van de voorrangsregeling klinkt dan ook steeds luider, zowel in de politiek als onder burgers. Het draagvlak voor het huidige beleid staat onder druk.
