Op boerenerven en in dorpshuizen hangt de laatste weken een spanning die je bijna kunt aanraken. Niet omdat er morgen iets ‘officieel’ beslist wordt, maar omdat steeds meer ondernemers het gevoel hebben dat de rek eruit is. De stapels rekenwerk, de vragen aan adviseurs en de gesprekken aan de keukentafel: ze leveren vooral méér onzekerheid op.
In die sfeer waarschuwt Agractie-voorzitter Erik Luiten dat nieuwe boerenacties dichterbij komen. Volgens hem vallen de plannen van landbouwminister Jaimi van Essen voor veel bedrijven veel zwaarder uit dan aanvankelijk gedacht, en groeit de actiebereidheid richting Prinsjesdag.
De onrust loopt op, maar de echte schrik komt later
Luiten zegt dat de boosheid die er in 2022 was na het beruchte “stikstofkaartje” inmiddels is omgeslagen in iets anders: diepe zorgen. Boeren die eerst dachten dat het wel zou meevallen, zien nu pas wat nieuwe normen kunnen betekenen voor hun bedrijf.
Het zit hem volgens Agractie vooral in drie onderdelen: de nieuwe emissienormen, de zogeheten grondgebondenheidsnorm (hoeveel grond je bij je veestapel moet hebben) en de nog onduidelijke zonering rondom Natura 2000-gebieden. Juist dat laatste maakt veel ondernemers zenuwachtig: niemand weet precies waar de lijnen komen te liggen.
Agractie wil de stikstofbrief van tafel, niet bijschaven
Waar organisaties als LTO en NAJK vooral inzetten op overleg om de kabinetsplannen aan te passen, kiest Agractie een hardere koers. Luiten vindt het te vroeg om al te gaan onderhandelen zolang de basis van het plan volgens hem niet deugt.
In zijn woorden: er is wel een gedeeld gevoel dat de stikstofbrief zo niet kan, maar er is geen gezamenlijk landbouwstandpunt. Agractie wil eerst dat de brief verdwijnt, waarna boerenorganisaties samen met een nieuw verhaal terugkomen aan tafel.
Waarom Agractie ‘nee’ zei tegen een nieuw overleg
Minister Van Essen probeerde volgens Luiten opnieuw contact te leggen om te praten. Agractie sloeg dat af. Niet omdat de organisatie nooit wil praten, zegt Luiten, maar omdat eerdere gesprekken onvoldoende ruimte boden voor een echt andere richting.
Die weigering is op zichzelf al veelzeggend. Het laat zien hoe groot het wantrouwen inmiddels is geworden: niet alleen over de inhoud van het beleid, maar ook over het proces. Boeren willen niet het gevoel hebben dat overleg vooral bedoeld is om “mee te tekenen” bij plannen die al vaststaan.
Nieuwe emissienormen: technisch mogelijk, financieel een muur
Het grootste pijnpunt zit volgens Agractie bij bedrijfsspecifieke emissienormen voor ammoniak en CO2. Op papier kun je daar naartoe rekenen, maar in de praktijk zou het voor veel bedrijven betekenen: investeren in dure techniek, extra grond kopen, of rechten aanschaffen.
LEES OOK:D66-minister onder vuur: nieuwe onthulling zorgt voor ophef
Luiten zegt dat Agractie met een eigen rekentool de gevolgen doorrekent en dat de uitkomst bij voorlichtingsavonden hard binnenkomt. Niet omdat boeren tegen verandering zijn, maar omdat het financieel niet rond te rekenen is: grote investeringen zonder extra opbrengst of betere prijs.
Grondgebondenheid en zones rond natuur: de ‘black box’
De grondgebondenheidsnorm is een tweede knelpunt. Als je meer grond moet koppelen aan je veestapel, verandert dat voor veel bedrijven het hele verdienmodel. Zeker in regio’s waar grond schaars en duur is, is dat geen simpele aanpassing maar een structurele ingreep.
Daarbovenop komt de zonering rondom Natura 2000-gebieden. Rond de Veluwe wordt volgens Luiten gerekend met reducties van 65 tot 69 procent op ruim 80.000 hectare landbouwgrond. Voor andere gebieden zijn de grenzen en percentages nog onduidelijk, en juist die onzekerheid voedt de onrust.
‘Dit is sanering’, zegt Agractie
In de ogen van Luiten voelt het totaalpakket niet als “bijsturen”, maar als een keiharde sanering van de sector. Hij zegt liever langer in onzekerheid te zitten dan nu een route te accepteren die bedrijven in een hoek drukt waar ze niet meer uitkomen.
Dat is een opvallende positie, omdat onzekerheid normaal gesproken funest is voor ondernemers. Maar de redenering is duidelijk: als je het gevoel hebt dat de uitkomst vaststaat en je bedrijf daar niet in past, dan is snelle duidelijkheid niet automatisch een voordeel.
Een alternatief: smalle stroken rond kwetsbare natuur
Agractie benadrukt dat het stikstofprobleem niet wordt ontkend. De organisatie pleit wel voor een veel gerichtere aanpak. Het kernidee: werk met stroken van maximaal 250 meter rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden waar strengere maatregelen gelden.
Buiten die stroken wil Agractie dat de emissies aantoonbaar blijven dalen, maar via instrumenten die volgens hen realistischer zijn: productieplafonds, afroming van rechten en duidelijke voorwaarden bij nieuwbouw of innovatie. Minder generiek, meer gericht op plekken waar het echt knelt.
Acties op komst, met Prinsjesdag als mikpunt
Agractie zegt boeren niet op te roepen tot illegale acties, zoals met trekkers de snelweg op. Actievoeren mag, benadrukt Luiten, maar wel binnen de grenzen van de wet. Tegelijkertijd erkent hij dat nieuwe protesten worden voorbereid.
Hoe die acties eruit gaan zien, is nog niet bekend. Wel maakt Luiten duidelijk dat de druk op het kabinet de komende weken kan toenemen en dat Prinsjesdag nadrukkelijk op de agenda staat. De boodschap: als de koers niet verandert, wordt het onrustig.
Wat dit betekent voor boeren én politiek
De komende periode draait om vertrouwen en haalbaarheid. Als boeren het idee hebben dat normen technisch kunnen, maar economisch niet, dan ontstaat er een muur tussen beleid en praktijk. En als grenzen van zones onduidelijk blijven, blijft de sector op scherp staan.
Voor de politiek wordt het een test: kan het kabinet boerenorganisaties weer aan één tafel krijgen, met een plan dat uitvoerbaar klinkt op het erf en juridisch houdbaar is in Den Haag? Laat ons op onze social media weten hoe jij hiernaar kijkt: moet er harder actie worden gevoerd, of juist meer worden overlegd?
Bron: nieuwrechts.nl
LEES OOK:Gratis fatbike bij inschrijving? Actie van Islamitische school zorgt voor flinke ophef
