In de gangen van supermarkten en bij de kantoren van transportbedrijven groeide de afgelopen maanden de bezorgdheid. Prijzen aan de kassa leken gestaag te stijgen, terwijl ondernemers zich afvroegen wanneer de rek eruit zou zijn.
De vraag die steeds vaker klonk tussen de winkelrekken: hoe lang blijven boodschappen nog betaalbaar voor de consument?
Supermarktorganisaties en logistieke bedrijven uitten hun zorgen openlijk. Ze wezen op een opeenstapeling van stijgende kosten: hogere lonen, fors duurdere energie, oplopende brandstofprijzen en nieuwe overheidsmaatregelen. Vooral de invoering van een nieuwe heffing voor vrachtwagens werd met argusogen gevolgd.
De gevolgen daarvan reiken volgens de sector verder dan alleen het transport: uiteindelijk zouden de extra kosten voelbaar worden in de portemonnee van miljoenen Nederlanders.
Kabinet geeft toe: prijzen gaan verder omhoog
Uit een interne beslisnota van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, in oktober opgesteld onder leiding van VVD-minister Vincent Karremans, blijkt nu dat het kabinet officieel erkent dat de nieuwe vrachtwagenheffing zorgt voor duurdere boodschappen en producten.
In het document staat letterlijk dat transportbedrijven de extra kosten die zij maken, doorgaans doorberekenen aan hun opdrachtgevers. Dit leidt er volgens de nota vaak toe dat de consumentenprijzen stijgen.
Hoewel het ministerie benadrukt dat het effect volgens hen beperkt zal blijven – omdat transportkosten slechts een klein deel van de consumentenprijs uitmaken – ontbreekt in de nota een exacte inschatting van het bedrag of percentage waarmee boodschappen stijgen.
Het blijft dus vooralsnog een vraagteken hoeveel een gemiddeld huishouden daadwerkelijk meer kwijt zal zijn aan boodschappen na de invoering van de heffing.
Wat houdt de vrachtwagenheffing in?
De vrachtwagenheffing is een tarief dat eigenaren van zware vrachtwagens per gereden kilometer moeten betalen. Deze regeling geldt vanaf 1 juli 2026 op een groot deel van de Nederlandse snelwegen, en op enkele belangrijke N-wegen.
De hoogte van het tarief is afhankelijk van het gewicht van het voertuig, de uitstootklasse (hoe schoner de motor, hoe lager het tarief) en het soort weg waarop gereden wordt.
De maatregel is bedoeld om zowel buitenlandse als Nederlandse vrachtwagens te laten bijdragen aan het gebruik en onderhoud van het wegennet. Daarnaast wordt een deel van de opbrengst gebruikt om de sector te vergroenen, bijvoorbeeld door subsidies voor elektrische vrachtwagens en laadpalen. Tegelijkertijd is ook de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens aangepast.
Voor consumenten die met de auto naar de supermarkt rijden verandert er aan de pomp niets. Maar vrijwel alle goederen in de winkel zijn minstens één keer per vrachtwagen vervoerd, waardoor de extra kosten uiteindelijk in de productprijzen kunnen doorwerken.
Oude ramingen, nieuwe realiteit
Al in 2018 liet het ministerie onderzoeken wat de gevolgen van de vrachtwagenheffing voor consumentenprijzen konden zijn. Destijds werd een maximale prijsstijging van 0,06 procent voor consumentenproducten voorspeld. In sectoren waar transport een relatief groot deel van de kosten is, werd een stijging van maximaal 0,2 procent genoemd.
Deze cijfers komen echter uit een rapport van november 2018 en houden geen rekening met de recente flinke stijging van dieselprijzen en de huidige economische onzekerheden. In de meest recente beslisnota ontbreekt een nieuwe, actuele berekening die inspeelt op deze ontwikkelingen.
Daarmee is het onzeker of de oude ramingen nog representatief zijn voor de huidige situatie, waarin energie- en brandstofprijzen fors zijn toegenomen.
Supermarkten slaan alarm over stijgende prijzen
Supermarkten waarschuwen al langer voor oplopende kosten. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de brancheorganisatie van Nederlandse supermarkten, stuurde in juni een brandbrief aan het kabinet. Daarin werd gewezen op verschillende factoren die de prijzen opjagen: hogere energieprijzen voor koeling, verlichting en distributiecentra, duurdere brandstof, en overheidsmaatregelen zoals de vrachtwagenheffing.
Volgens het CBL kan de totale voedselprijs in het komende jaar met wel 10 procent stijgen, mede veroorzaakt door internationale spanningen, zoals het conflict in het Midden-Oosten. Deze verwachte inflatie betreft het bredere prijsniveau, maar de vrachtwagenheffing komt daar bovenop.
De organisatie benadrukte dat prijsverhogingen door gestegen kosten vaak pas na vier tot twaalf maanden zichtbaar worden in de winkel. Maatregelen die nu worden ingevoerd, kunnen dus pas volgend jaar merkbaar zijn op het kassabonnetje.
In hun brief aan het kabinet riepen supermarkten op tot voorzichtigheid met nieuwe maatregelen die boodschappen verder zouden kunnen vertekenen.
Transportsector voelt de druk oplopen
Voor transportbedrijven raakt de heffing direct de bedrijfsvoering. Zij betalen het tarief per kilometer, wat bij lange ritten snel oploopt. Toen de heffing op 1 juli 2026 werd ingevoerd, lag het gemiddelde tarief op 19,1 cent per kilometer.
Vanwege de fors gestegen dieselprijzen besloot minister Karremans tot een tijdelijke korting van 22,3 procent. Sinds 1 september betalen vervoerders daardoor gemiddeld 14,8 cent per kilometer. Volgens het ministerie levert deze korting de sector dit jaar ongeveer 80 miljoen euro aan besparingen op.
De korting is echter tijdelijk en loopt tot en met 31 december van dit jaar; daarna vervalt deze en stijgen de tarieven opnieuw.
Brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN) waarschuwt dat de marges in de sector al jarenlang flinterdun zijn. Voorzitter Elisabeth Post gaf aan dat extra kosten nauwelijks op te vangen zijn zonder prijsverhogingen of bezuinigingen op personeel en investeringen.
Ook kredietverzekeraar Atradius meldde dat het aantal faillissementen in de transport- en opslagsector in de eerste negen maanden van 2026 met 17 procent is toegenomen, mede door hogere lonen en brandstofprijzen. De vrachtwagenheffing vormt voor deze bedrijven een extra last.
Vanaf januari gaat het tarief omhoog
Per 1 januari 2027 verandert de situatie opnieuw: de tijdelijke korting vervalt en de oorspronkelijke tarieven worden met 2,6 procent verhoogd vanwege inflatie. Voor een zware dieselvrachtwagen van meer dan 32 ton in emissieklasse Euro 6 komt het nieuwe tarief uit op 20,6 cent per kilometer.
Dit is beduidend hoger dan het huidige tarief met korting en zelfs hoger dan het tarief bij de start van de regeling.
Voor transportbedrijven die duizenden kilometers per maand rijden, betekent dit een forse kostenstijging. Het verschil tussen 14,8 en 20,6 cent per kilometer kan oplopen tot duizenden euro’s extra per vrachtwagen per jaar. Bedrijven moeten dan kiezen: nemen ze de extra kosten zelf voor hun rekening, rekenen ze deze door aan hun klanten, of beide?
Politieke discussie en vragen in de Tweede Kamer
De gevolgen van de vrachtwagenheffing zijn ook onderwerp van debat in de Tweede Kamer. Kamerlid Hidde Heutink van Groep Markuszower stelde op 21 september elf vragen aan minister Karremans over de financiële situatie van transportbedrijven en de betaalbaarheid van boodschappen.
Heutink vroeg onder meer in hoeverre de extra lasten kleine en middelgrote bedrijven treffen, of de minister erkent dat hogere vervoerskosten uiteindelijk bij de consument terechtkomen, en of aanvullende maatregelen nodig zijn om de sector te ontzien.
Minister Karremans stuurde op 21 oktober zijn antwoorden naar de Kamer. De beslisnota van 5 oktober diende ter voorbereiding en vermeldde expliciet dat de vrachtwagenheffing ‘veelal impact’ heeft op consumentenprijzen, hoewel het ministerie dit effect als ‘beperkt’ blijft kwalificeren.
Een recente inschatting van de extra kosten voor een gemiddeld huishouden ontbreekt, waardoor de discussie zich niet alleen richt op de vraag óf, maar vooral op hoeveel duurder boodschappen worden.
Wat betekent dit voor de consument?
Voor individuele producten, zoals een pak melk of een zak aardappelen, gaat het meestal om kleine prijsverhogingen per stuk. Maar omdat vrijwel alle producten door het transport geraakt worden, kunnen deze kleine verhogingen samen optellen tot een merkbaar verschil op het totaalbedrag van de wekelijkse of maandelijkse boodschappen.
Voor huishoudens met een vast pensioen, een uitkering of mensen die het financieel al moeilijk hebben, kunnen zelfs kleine prijsstijgingen zwaar wegen. De vrachtwagenheffing komt bovenop andere stijgende lasten zoals energie, gemeentelijke belastingen en zorgkosten.
Nu het kabinet erkent dat de heffing ‘veelal impact’ heeft op consumentenprijzen, is duidelijk dat een deel van de extra kosten uiteindelijk bij de consument terechtkomt. Hoe groot dat effect precies zal zijn, blijft echter onzeker, omdat een actuele, doorberekende raming ontbreekt.
De komende maanden zal blijken of de politiek nog maatregelen overweegt, bijvoorbeeld via nieuwe kortingen, aanpassing van tarieven of compensatie. Vooralsnog is de verwachting dat de vrachtwagenheffing in 2027 verder stijgt en het effect op de kassabon zichtbaar blijft, ook al zijn exacte cijfers nog niet bekend.
