Wie wel eens de auto pakt naar de eerste tankshop net over de grens voor een goedkoper pakje sigaretten, zal binnenkort merken dat dit jaarlijkse uitstapje steeds minder oplevert.
Waar tot voor kort het prijsverschil met Nederland de moeite waard was, is er nu een duidelijke verschuiving gaande die het voordeel in rap tempo doet slinken.
In Duitsland staan de prijzen van tabaksproducten op het punt structureel te stijgen. Het was jarenlang een bekend fenomeen dat Nederlanders hun rookwaar in Duitsland insloegen om zo te besparen. Dat gemak lijkt echter de komende jaren te verdwijnen nu onze oosterburen koersen richting de Nederlandse prijsniveaus.
De tijden van forse besparingen op een pakje sigaretten tijdens een snelle stop bij een Duitse tankshop lijken daarmee geteld.
Duitse sigaretten worden stap voor stap duurder
De Bondsdag, het Duitse parlement, heeft ingestemd met een meerjarige en stevige verhoging van de tabaksaccijns. Tot en met 2030 wordt de belasting jaarlijks opgehoogd, gemiddeld met zo’n 90 cent per pakje van twintig sigaretten.
Deze jaarlijkse verhogingen zorgen ervoor dat de prijzen in Duitsland duidelijk in de lift zitten.
Op dit moment betaalt men in Duitsland gemiddeld acht euro voor een standaard pakje. Wordt het ingezette beleid elk jaar doorgezet, dan stijgt de prijs volgens verwachting tot circa twaalf euro per pakje in 2030.
Daarmee naderen de Duitse prijzen die van Nederland, waar een pakje nu al rond de twaalf à dertien euro kost.
Voordeel voor grensshoppers slinkt snel
Voor Nederlanders die tot nu toe graag even de grens overstaken, verandert het financiële plaatje daardoor aanzienlijk. Het prijsvoordeel ten opzichte van Nederland smelt jaar na jaar weg. Wanneer de prijsverschillen met Nederland verdwijnen, wordt het minder aantrekkelijk om speciaal naar Duitsland te rijden voor rookwaar.
LEES OOK:Zoon haalt bijna €192.000 van moeders rekening: rechter komt met harde beslissing
Zeker wanneer men bijkomende kosten als brandstof, reistijd, parkeergeld en eventuele omrijroutes door drukte meerekent, blijft er weinig financieel voordeel over. Alleen gewoonte of een specifieke merkvoorkeur kan dan nog reden zijn om de grens over te steken.
Verwacht wordt dat het werkelijke prijsverschil tegen 2030 vrijwel verdwenen zal zijn, vooral voor de meest gangbare merken.
Niet alleen sigaretten in de lift
De accijnsverhogingen in Duitsland zijn niet beperkt tot filterpakjes. Ook shag en vloeistoffen voor e-sigaretten worden duurder. Hiermee wil de Duitse overheid voorkomen dat rokers massaal overstappen op deze alternatieven, waardoor het verwachte gezondheidsvoordeel slechts schijn zou zijn.
De Duitse Bondsraad, vergelijkbaar met de Nederlandse Eerste Kamer, moet zich nog over het accijnspakket buigen. Omdat de opbrengsten van de accijns deels naar de deelstaten gaan, is het mogelijk dat er onderweg nog aanpassingen of verbeteringen plaatsvinden.
Toch lijkt de koers duidelijk: hogere prijzen zijn onderdeel van zowel het begrotings- als het gezondheidsbeleid. De Berlijnse coalitie heeft eerder al aangegeven dat tabak geen uitzondering vormt als het gaat om het dichten van begrotingstekorten of het beïnvloeden van gedrag.
Begrotingsgat drukt Berlijn
Achter de maatregel schuilt een fors begrotingstekort, ontstaan na roerige juridische en economische jaren. De Duitse regering zoekt miljarden om de begroting rond te krijgen, investeringen in stand te houden en zich aan strikte begrotingsregels te houden. Volgens de huidige schattingen ontbreekt er ongeveer 34 miljard euro.
Minister van Financiën Christian Lindner kiest voor een mix van bezuinigingen, herschikkingen en nieuwe inkomstenbronnen. Hogere tabaksaccijns past precies in deze strategie. In het eerste jaar moet de accijnsverhoging circa 1,5 miljard euro extra opleveren.
Dit bedrag helpt direct om het tekort te verkleinen of andere pijnlijke maatregelen te verzachten, zonder dat de overheid direct extra schuld hoeft te maken.
Hoeveel levert het de staat op?
Wanneer Duitsland het accijnsbeleid tot 2030 doorzet, verwacht de regering in totaal zo’n 12 miljard euro aan extra inkomsten. Het uiteindelijke bedrag hangt af van het rookgedrag, het aantal mensen dat in het buitenland koopt, illegale handel en de mate waarin rokers alternatieven zoeken.
Ook frisdrank krijgt een suikertaks
Niet alleen tabak wordt duurder in Duitsland. Vanaf 1 juli volgend jaar wil de regering een extra belasting invoeren op frisdrank. Dranken met 5 tot 8 gram suiker per 100 milliliter vallen straks onder 26 cent belasting per liter.
Dranken met een hoger suikergehalte worden zelfs met 32 cent per liter belast.
Deze staffels zijn gebaseerd op voorbeelden uit andere landen, waar producenten hun recepten aanpassen door minder suiker toe te voegen of porties te verkleinen. Consumenten kiezen daar ook vaker voor minder zoete alternatieven, omdat de prijsprikkel aan het schap duidelijk merkbaar is.
Wat betekent dit voor jouw portemonnee?
Hoewel de prijsstijging per flesje frisdrank misschien klein lijkt, loopt het op jaarbasis behoorlijk op. Zo wordt een liter frisdrank in de hoogste suikerschijf 32 cent duurder. Bij een standaard fles van 1,5 liter betekent dat een prijsstijging van circa 48 cent aan de kassa.
De stijgende tabaksprijzen en de nieuwe frisdrankbelasting zorgen er samen voor dat de wekelijkse boodschappen en tankstops merkbaar duurder worden. Het effect is niet wereldschokkend bij elke aankoop afzonderlijk, maar op jaarbasis maakt het wel degelijk verschil, zeker voor wie vaste consumptiepatronen heeft.
Nederland verhoogde eerder al fors
In Nederland zijn de tabaksaccijnzen sinds 2020 al flink verhoogd, met grote stappen in 2023 en 2024. Hierdoor kost een pakje sigaretten nu gemiddeld twaalf tot dertien euro, afhankelijk van het merk, de winkel en lopende aanbiedingen.
Deze verhogingen waren bedoeld om zowel roken te ontmoedigen als extra inkomsten te genereren.
Een deel van de Nederlandse rokers besloot hierdoor te stoppen, minder te kopen, over te stappen op alternatieven of de auto te nemen naar buurlanden met lagere prijzen.
Maar de schatkist zag minder binnenkomen
Opvallend genoeg leverden de hogere tarieven juist minder accijnsinkomsten op. Volgens het CBS ontving de Nederlandse overheid in 2025 circa 2,6 miljard euro aan tabaksaccijns, maar dat was ongeveer 440 miljoen euro minder dan het jaar daarvoor, ondanks de forse prijsverhogingen.
Sinds 2023 zijn de accijnsinkomsten met ongeveer twintig procent gedaald. Gezondheidskundig is dat positief, maar financieel zorgt het voor uitdagingen, zeker nu de uitgaven aan zorg, klimaat en veiligheid toenemen.
Waarom inkomsten hier dalen
Meerdere factoren spelen een rol bij deze daling. Zo stoppen of minderen mensen met roken, koopt een groeiende groep hun tabak in het buitenland en vindt een kleine, maar aanhoudende stroom via illegale handel de weg naar Nederlandse rokers. Het handhaven hiervan is intensief en kostbaar.
Zolang er grote prijsverschillen blijven bestaan, zoeken mensen naar alternatieven buiten de officiële verkoopkanalen. Extra belasting zorgt dan vooral voor een gedragsverandering, zonder dat de staatskas structureel meer oplevert.
Nieuwe verhoging in 2025 blijft uit
Gezien deze ontwikkelingen kiest Nederland ervoor om in 2025 geen extra tabaksaccijns te verhogen. Eerst wordt geëvalueerd wat eerdere maatregelen hebben opgeleverd, terwijl er tegelijkertijd wordt ingezet op stoppen-met-rokenhulp, betere voorlichting en effectievere handhaving aan de grens.
Als Duitsland zijn tabak duurder maakt, verkleint dat vanzelf het prijsverschil en daarmee het rooktoerisme. Dat komt de legale markt ten goede en maakt het voor toezichthouders eenvoudiger om zich te richten op de echt problematische, illegale stromen.
Nederlandse belasting op drankjes
In Nederland geldt sinds 2024 een belasting van ongeveer 26 cent per liter op frisdrank en vruchtensap, ongeacht het suikergehalte. Het Duitse systeem verschilt: daar wordt het suikergehalte bepalend voor de hoogte van de belasting.
Zo worden producenten gestimuleerd om hun producten gezonder te maken, terwijl consumenten voor de zoetere varianten straks meer betalen.
En plannen voor bredere suikertaks
In Den Haag bestaan bovendien plannen om ook andere zoete producten, zoals koekjes en snoep, extra te belasten. Rekenmeesters schatten dat een dergelijke maatregel huishoudens gemiddeld ongeveer vijftig euro per jaar kan kosten, afhankelijk van het koopgedrag.
Voorstanders verwachten gezondheidswinst en lagere zorgkosten op termijn. Tegenstanders maken zich zorgen over een opeenstapeling van lasten, zeker nu boodschappen, energie en verzekeringen duurder zijn en lonen niet altijd gelijke tred houden.
Wat betekent dit voor rokers en rijders?
De conclusie is duidelijk: wie voor goedkope sigaretten naar Duitsland rijdt, ziet het voordeel de komende jaren steeds verder verdwijnen. Naarmate Duitse pakjes richting de twaalf euro gaan, verdwijnt het prijsargument en blijven alleen gemak, gewoonte of merkbeschikbaarheid als motivatie over.
